Kemalat

Sayfa metni

A H t. A K Sibeveyh: Şeytan, uzaklaşma ve bâtıl anlamlarına gelir. Bu bakımdan Hakk'dan alıkoyan mel'undan devamlı uzak kal­ mak gerekir, der. Şeytan gizli bir kuvvettir. Zehrini açıktan hissettirmeden âdemoğlunun kalbine döker. Hadis-i Şerif de: "Şeytan burnunu âdemoğlunun kalbi üzerine koyar. İnsan Allah'ı andığında gizlenir. Allah'ı unuttuğu zaman ise onun kalbine hâkim olarak vesvese verir." buyrulur. Kurtubi: Şeytanın vesvesesi, gizli bir sözle insanları kendi­ sine itaate çağırırmasındadır. Sesi işitilmeden mânâsı kalbe ulaşır, insan şeytanları görünür, fakat onun şeytanlığı görün­ mez. Mâlik b. Dinar (r.ha): İnsandan olan şeytanlar, bana karşı cinnî şeytanlardan daha şiddetlidirler. Eûzü billâhi deyince cinnî şeytanlar benden uzaklaşırlar, ama insî şeytanlar bana gâlip gelerek açıktan kötülüğe götürürler. Bahru'l-Muhit'de Ebu Hayyan: "el-vesvas", şeytanm ismi­ dir, der. Vesvas, şehevî arzuların fısıldanmasıdır. "Şeytan ona (Âdem'e) fısıldadı. (Taha: 20/120)" "O ki, insanların si­ nelerinde vesvese verip durur. (Nas: 114/4-5)" Kötü telkin ve alçak hisler uyandırır Şeytan. Allah'ın zikrinden uzaklaşması sebebiyle gözden gizli ve çok dönek olduğu için Hannas denmiştir şeytana. Kendisi zikrullahdan mahrum olduğu gibi, Hakk'ı anmaktan gâfil olanlara da musallat olur. Şüphesiz, bu şeytanlar onları doğ­ ru yoldan alıkoyarlar da onlar, kendilerinin doğru yolda ol­ duklarını sanırlar (Zuhruf: 43/36-37). Şeytan, cahil, sofu ve ilminin gereğini yerine getirmeyen, nefsine aldanan âlimlere nüfûz eder. Yıllarca itaatte bulunan âbidin karşısına şeytan gelir: "Ey sofu! Bunca yıldır ibadet et­ tiğin halde Allah'ın sana kulum dediğini duydun mu?" der. Kafası karışan sofu teşbihi, seccadeyi atıp, yan gelip yatar. 165