Kalemdarın Not Defteri Tashihli

Sayfa metni

İBRAHİM B. EDHEM -kuddise sirruh- (öl. 161/722) Mü’min Kişinin Nişânı 1. Tek durduğu fikir için ola, 2. Baktığı ibret için ola, 3. Yürüdüğü taat için ola. Üç Şeyi Gönülden Çıkarmak Üç nesneyi âdem gönülden gidermeyince ona devlet kapısı açılmaz: 1. Bu dünyayı uçtan uca ona verseler sevinmeye, 2. Bütün dünyayı ona verip geri alsalar yerinmeye, 3. Kendini övseler sevinmeye, sövseler yerinmeye. Veliler Mertebesine Ermek Her kim veliler mertebesine ermeyi dilerse; 1. Dünya ve âhirete meyletmeye, 2. Allah’tan başkasından fariğ ola, 3. Helal lokma yiye. Altı(n) Öğüt İbrahim b. Edhem’e adamın biri geldi ve ondan öğüt istedi. İbrahim: Eğer benden şu altı hasleti ve öğüdü kabul edersen bir daha hiçbir zarar ve ziyan görmezsin. “Âsî olmak ve günah işlemek istediğin zaman, artık Allah’ın nimetinden yeme.” Adam: Dünyada ne nimet varsa O (c.c.)’nundur. Ben rızkımı nereden temin edeceğim? İbrahim: Peki O’nun rızkını yeyip kendisine âsî olman hiç iyi olur mu? İkinci öğüdüm: “Günah işlersen bari O’nun mülkünün haricine çık, şehrinde oturma.” Adam: Bu söz daha müşkil. Maşrık ve Mağrip hep Allah’ın beldeleri olduğuna göre ben nereye gidebilirim? İbrahim: Peki O’nun memleketinde ikâmet edip kendisine âsî olman hoş bir şey olur mu? Öğütlerimin üçüncüsü: “Günah işlerken öyle bir yerden ol ki, Hak Teâlâ seni görmesin.” Adam: Hak gizli ve âşikârı bilirken bu hiç mümkün olur mu? İbrahim: O’nun verdiği nimetleri yemen ve memleketinde ikâmet etmen, sonra da O’ndan utanmayıp gözü önünde kendisine âsî olman hiç yakışık alır mı? Dördüncüsü: “Azrail gelince mühlet iste ki, tevbe edesin.” Adam: Can alıcı hiç kimseye mühlet verir mi? İbrahim: Ölüm meleğini kendinden bir dem bile uzaklaştırma gücüne sahip bulunmadığına göre, o sana gelmeden evvel tevbe etme imkanını kullan. Beşinci öğüt ise: “Münker ve Nekir’e cevap verme.” Adam: İşte buna hiç gücüm yetmez. Onlar cevap almayınca gitmezler. İbrahim: O halde onlara vereceğin cevabı şimdiden hazırla. Son olarak: “Kıyamet gününde seni cehenneme sürerlerse ‘varmam’ de.” Adam: Eğer varmam dersem korlar mı?