Divan I Esad

Kitaptan alıntı

DİVÂN I ES AD Farsça - Türkçe Muhammed Es'ad ERBİLÎ HU ERKAM YANLARI M. ES’AD ERBÎLÎ VE DÎVÂN’İ Son devir Nakşi- Halidî şeyhlerinden olan M. Es’ad Ecbîlî, 1264 h./1847 m. yılında Musul sancağına bağlı Erbil’de doğdu. Baba ve anne tarafından “seyyid” olduğu bilinen Es’ad Efendi’nin babası ve dedesi de Hâlidî şeyhle- rindendir. Dedesi Hidâyetullah Efendi, Mevlânâ Halid Bağdâdî’nin halifesi’dir. Es’ad Efendi, dini ilimlerdeki tahsilini Deyr ve Erbil’de tamamladı. 23 ya­ şına gelince mânevi bir işaretle Tâhâ el-Harirî’ye intisâb etti. Kısa zamanda seyr u sülükünü tamamlayarak şeyhinin 1292/1875 yılında vefatından sonra ir- şâd makamına geçti. 1303/1883 yılında Bağdad’da bulunan Kadîrî âsitanesi Şeyhi Abdülhamid er-Rifkânî’den Kadirî icazet aldı. Hac farizasını da ifâ ettik­ ten sonra İstanbul’a geldi. İstanbul’da önceleri SalkımsÖğütte Beşirağa Cami­ inde misafir olarak kaldı. Sevenlerinin ve ziyaretçilerinin sayısı artınca Bayezid- Parmakkapı’da Makasçılar içinde bulunan camiin müezzin odasına yerleşti. Fatih Camİİ’nde Hafız Dîvan’ı ile Mevlânâ Câmî’nin Lüccetü’l-esrâr adlı ese­ rini okuttu. Onun bu derslerine ilim ve irfan erbâbından pekçok kimse devam etti. Hoca Yektâ Efendi ve emsali âlimler ile devlet ricâlinden kimse­ ler onu bu derslerinden tanıyarak kendisine intisâb ettiler. Kısa zamanda ta­ nındı. Bir ara II. Abdülhamid Han tarafından Meclis-i Meşâyıh âzâlığına tâyin olundu. Toplantı günleri meclise, ders günleri Fatih Camiine, arasıra da Sa­ ray’a giderdi. Bu arada Kadirî icazetiyle Fındıkzade Macuncular civanında Ka­ dirî Kelâmî dergâhı şeyhliği’ne tayin edildi. Bu tekke’de hem Nakşî usûlde hatm-i hâcegân, hem de Cehrî üslûpta Kadirî zikri yaptırırdı. Cuma günleri de sohbet yapar vaaz verirdi. Bir ara Halıcılar’da bulunan Feyzullah Efendi dergâhına de­ vam etti. 1316/1900 yılında Abdülhamid Han tarafından .memleketi Erbil’de ika­ meti memur edildi. Es’ad Efendi, meşrutiyetten sonra tekrar İstanbul’a geldi. 5 Kelâmî dergahını genişleterek yeniden inşa ettirdi. Üsküdar’da Selimiye der­ gâhı şeyhliği de kendisine tevcih olunan Es’ad Efendi bu tekkeye oğlu M. Ali Efendi’yi tayin etti. 1330/1914’te önce Meclis-i Meşâyıh âzâsı, sonra reisi oldu. Tekkelerin ve tarikatların ıslahına çalıştı.’1331/1915 yılında meclis-i meşayıh re­ isliğinden istifa etti. Es’ad Efendi, pekçok halife yetiştirdi. İstanbul, Anadolu, Yugoslavya ve Bulgaristan’da binlerce müntesibi vardı. Tekkelerin kapatılmasından sonra Erenköy’deki evinde inzivayı ihtiyar et­ mişse de dikkatler üzerinden eksik olmamıştır. 84 yaşında olduğu halde 4 Mart 1931’de Menemen Askeri hastâhanesin- de öldü. Ana dili türkçe olan Es’ad Efendi, aynı kuvvette Arapça, Farsça ve Kürtçe de bilirdi. Dîvânı ve diğer eserleri buna delildir. Türkçe’yi kullanmaktaki mahâ- reti, Hüseyin Vassaf Bey’in ifadesiyle “Selîka-i kalemiyyesi vetarz-ı mânâ’da- ki tevcihi, kendisini sahîfe-i edebiyatta mübâhât eyleyecek seviyededir.” Es’ad Efendi, tekkeden yetişmiş bir şair olmasına rağmen “Tasavvufi halk edebiyatın”dan, ziyâde dîvan edebiyatını benimsemiş ve arûzu büyük bir us­ talıkla kullanmayı başarmıştır. Elimizde bulunan Dîvan-ı Es’ad eski harflerle bir kaç defa basılmıştı. Yeni harflerle ilk defa sunulan bu baskıda Farsça şiirler merhum Prof-Dr. Ali Ni- hâd TARLAN hocamız tarafından tercüme edildi. OsmanlIca şiirler ise Cemal BAYAK tarafından nesre çevrildi. Divan’da Türkçe ve Farsça olarak yer alan Mevlid-i Fatıma’nıfı türkçeşi de Farsçâsı da bizzat şairi tarafından yazılmıştır. Müellifin Dîvan’m dışındaki Kenzü’l-irfan.Mektûbât ve Risâle-i Es’adiy- ye ve Fatlha-i Şerife Tercemesi yayınevimiz tarafından yeni harflerle yayın­ landı. Bu defa da Dîvan’ı neşrederek okuyucularımızın istifadesine sunmuş bulunuyoruz. Tevfik Allah’tandır.…