Altyazı M.K. Mecelle kaidelerinde mani ile muktezi bir araya geldiği zaman, mani belli, engel demek. Muktezi, icab eden husus, yapacağımız bir iş. Mâni ile muktezi bir araya geldiği zaman evvela mania kaldırılır, engel kaldırılır. Sonra istenilen gayeye doğru yürülür. Diyelim ki biz şimdi buraya geliyoruz. Buraya gelirken vasıtamızda yolda taş var, yolda çukur var. Ne yaparız? Bu taşı kaldırırız. Çukuru doldururuz. Ondan sonra yola devam ederiz. Çünkü bizim o engelleri kaldırmadan taşını, toprağını, çukurunu düzeltmeden yürümemiz mümkün değildir. Halik-i Lemyezele huslat, ona kavuşmak için adım atan kişi evvela maniayı kaldırır. Bu okuyacağımız, bize tavsiye olarak gösterilen mübarek sözlerde manialardan bahsediliyor. Bunu kaldırın buyuruyor. Beş şey kalbi öldürür. Beş şey. Zikrin ölünü soldurur. Gaflet içine daldırır. Bundan sakınmak gerek.

O kadar güzel tespit buyurulmuş ki, böyle bir şiir halinde veriliyor ama, her biri ayet-i celil'e, hadis-i şerif. Zaten kelam kibar diyece bu b s ba bir de Gaflet Rabbimiz hem de emirle bildiriliyor. Emir olarak Esra'l-i Mâhâ ve lâ tekün minel gâfilîn Sakın ha gâfillerden olmayın. Biz şimdi gâfil miyiz? Ezan okundu. Geldik, namaza durduk. Gaflet, bir kere Cenab-ı Hakk'ın ilahi davetine icabet etmemek bir gaflettir. Divanına durmamak bir gaflettir. Ama biz şimdi geldik divanına durduk. Bizim gafletimiz nerede? Gafletimiz huzuruna durduğumuz Rabbi Zülcelal'imizin azameti, kibriyasını hissedememe. Hangi taat derseniz ifade edilebilir. Diyelim ilim talebindeyiz. İlim öğrenmek istiyoruz. Bunda bir gafletimiz var mı bizim? gecemizi gündüzümüze katıp çalışıyoruz biz. Nerede bunun? Gaflet neresinde? Gafleti. Ancak Halik-i Lemyezel'den haşyet sahibi insanlar çekinir diye buyuruluyor.

İnnemâ yakhşallâhe min ibâdihil ulemâ. Halbuki ilimle meşgul. Sabah akşam Kur'an-ı Azim-i Şan'ı okuyor, belki de hatmediyor. Belki bir günde hatmetmeyi doğru görmezler. Sebebi ise okuduklarımızı hazmetmemiz gerekiyor. Manasını bileceğiz, bir de hayatımıza geçireceğiz.