Muhterem efendim, ilk olarak Allah'ımızın insanlara bahşetmiş olduğu hayat bir gün nihayete eriyor. Bir insan ömrünü neye vermeli, hangi yolda harcamalı? Hacı Hasan Efendimizin hayatını da göz önünde bulundurarak neler söylemek istersiniz? Bizi yaratan Rabbi Zülcelal'imiz olduğu için hayat programımızı çizen de odur. Çünkü Mülk Suresinde اَلَا يَعْلَمُ مَنْ خَلَقُ Yaratan yarattığını bilmez mi? buyuruyor. O zaman yaratan bizim nasıl yaşayacağımızı da اَسْهَا اِلَا يَعْلَمُ مَنْ خَلَقُ وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْاِنْسِ اِلَّا لِيَعْبُدُونَ insanları ve cinleri zatıma kulluk etsinler diye yarattım buyuruyor. Burada bir rivayete göre liyarifun beni tanımak için buyuruyor. Bir de her şey ona kuldur. Esam ne Meryem suresinde son sayfelerde birka ayet Taha suresinin taraf bulunmaktad Ondan önceki ayeti celile son sayfe diyebiliriz. Her şey Cenab-ı Hakk'a kul olarak gelecektir.

Ama onlar emaneti yüklenmiş değil, onlar sorumlu bir varlık değil. Mesela güneş doğuyor, ay doğuyor, yıldız doğuyor. Onlar görevlerini icra ediyor. Allah'ımız onları nasıl ayarlamışsa o şekilde. Bir koyun sütün de veriyor, etin de veriyor, derisini de veriyor, kemiğini de veriyor. Hatta gübresinden bile istifade ediliyor. Şimdi hayat, hayat ona kulluk için. Çünkü Cenab-ı Hak Habibini bile tavsif buyururken Esra'nın Sübhanellezi esra bi'abdihi kulu Muhammed'i buyuruyor. Ondan da yüksek bir makam olamaz. Yalnız kulluğun kendi içerisinde aşamaları var. Sınıflandırmaya tabi tutabiliriz. Bu ayrı bir konu. İstenirse arz edelim.