Bu mürakebe üzerinde duruyorduk. Mürakebe illa şu şekilde düşünülmemeli. Mesela biz evrat ve esker aldık. Bu aldığımız evrat ve eskerde ne taifler var? Halp var, ruh var, sır var, hafî var, ahvâ var. Nefis var, zikr-ü kül var, zikr-ü sultani var, nef-ü ispat var. Şimdi bunların hepsi bir maden. İlahi bir maden. Kişi öldüğü zaman aile, çocuk, çoluk kalıyor. Mal, mülk kalıyor. Bunlar bizimle gidiyor. Bu hamamlara nelere gidiyorlar? Devre mülk ne diyorlar? İlerken oralara bir hazırlık yapılıyor. Bir tanesinden duydum. Biz diyor on beş günlük bir banyolara seferimiz var. Biz diyor üç ay önceden başlarız hazırlığa diyor. O on beş gün için. Bu belli sayılı gün. Bizim gireceğimiz alemin sayısı yok. Bunu Nebi Ekrem Efendimiz Aleyhisselatü Vesselam hadis-i şeriflerinde birkaç beyan var. Biri de şu, el olarak da geçiyor, bir iğne olarak da geçiyor. Biz iğneyi diyelim, bir deniz düşünelim.

Zaten denizin içindeyiz. İğneyi denize batırdığımız zaman, iğnenin aldığı su dünyadır. Geriye kalan ahirettir. Nebi Ekrem Efendimiz Aleyhisselatü Vesselam buna göre düşünün buyuruyor. Buna göre düşünün. Ona göre azığınızı alın. İslam'ın ne? Ve tezevvedu azıklanınız. Fe inne hayrezzâdi takvâ ve tegûni yâulil elbâ. Biz diyoruz ki dünyada en akıllı insan peygamberler. En akıllı. onlar s birisi nedir Fethanet Fethanet ak demek Yaln akl akl bir olacak Şu. Şimdi at diyelim, at. Atın gemi olmayacak olsa ne olur? şu arazi yabancı bir araziymiş, bir başkasının malı mülküymüş, işte şu buluntu bir mal vs. bunu bilmez. Ama o geminden tuttuğumuz zaman atın, deriz ki bak bura bir başkasının araziyse giremezsin, hak var, hukuk var. Biz aklımızı gemleme nedir? Nasıl gemleriz? Vahiy ile. Vahyin ölçüsü içerisinde akıl, selim bir akıldır. Yoksa Allah korusun bir yere çarpar.

Bakıyoruz Allah'ın veli kullarına, onlarda da büyük bir akıl var. Sebebi, ittegu. Firasetel mümin. فَاِنَّهُ يَنْظُرُ بِنُورِ اللّٰهِ عَزَّوَ جَلْ Mümin-i kâmilin anlayışından sakınmış. Çünkü onlar Allah'ın nuruyla nazar ederler. Bakın bir anlayış var, bir fikir var. Demek ki nebiler de, nebiler akıl olarak ifade edildiği gibi velayet ölçüsü içerisinde