Sultanü'l-Arif'in Merhum Mahmud Sami Ramazanoğlu KaddeSallahü's-Sirahü'l-Aziz'in bir ömür vererek hazırlayıp yaptığı sohbetlerinden ve kitaplarından derlediğimiz İhsan Mektebi. İslam ahlakını öğrenmek, İslam, iman, ihlas, gayret, hizmet gibi insanı insan kılan hasletlerle yetişip mükerrem insanlar olabilmek için İhsan Mektebi. Seslendiren Aladdin Biçici. Allahu Teala buyuruyor ki andolsun ki Yusuf'un ve biraderlerinin haberlerinde soranlar için nice ibretler vardır. Göklerde ve yerde nice ayetler vardır ki insanlar bunlardan yüz çevirmiş olarak üzerine basar geçerler ve görmezler. Onların ekserisi Allah'a halis iman etmezler. İmanlarıyla beraber şirk de koşarak iman ederler. Muhakkak ki ki Yusuf Aleyhisselam'ın ve kardeşlerinin kıssalarında ehli kalbin tefekkür ve tedebbür edeceği birçok ibret vardır. Bu uydurulabilecek bir söz değildir.
Ancak kendinden evvel gelenlerin tasdiki ve her şeyin tafsilidir, izahıdır. Aynı zamanda iman eden bir cemaat için bir hidayet ve rahmettir o. Sevgili dinleyicilerimiz, Mahmut Sami Ramazanoğlu Gaddesallahu Sirrahü Sirrahü'l Azies'in eserlerini seslendirmeye devam ettiğimiz İhsan Mektebi programımızın bu bölümünde ayet-i kerimelerin meallerinden de anlayacağınız üzere Yusuf Aleyhisselam kıssasına başlayacağız. Yusuf Suresi'nin tefsirini Mahmud Sami Ramazanoğlu Gadde Salliü Sırrahü'l Aziz'in anlatımıyla, rivayetiyle inşallah sizlerle paylaşmaya başlayacağız bu bölümümüzde. Ey umuma risaleti şamil olup herkesi doğru yola irşad eden insanı hakim. Yani ey peygamberliği herkese geçerli olup, herkese gönderilen ve herkesi doğru yola irşad eden, yönlendiren akıllı insan. Sana hitap eder derim ki sana indirilen şu surenin ayetleri hem açık hem her şeyi açıklayıcı olan kitabın ayetleridir.
Hakikat biz onu manasına akıl erdiresiniz diye Arapça bir Kuran olarak indirdik. Übey bin Ka'b Radıyallahu Anh'ın rivayetine göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuşlardır. Kölelerinize Yusuf suresini öğretiniz. Zira herhangi bir Müslüman onu yazıp ehline ve kendi kölesine öğretirse Allahu Teala onun sekeratı mevtini kolaylaştırır. Yani ölüm anındaki o son durumunu kolaylaştırır. Hiçbir Müslümana haset etmemeye de kuvvet verir. Yusuf Aleyhisselam da kardeşlerinin hasetleriyle müptela kılındı, imtihan edildi, kuyuya atılmak, hapse mahkum edilmek gibi musibetlere düçar oldu. Cenabı Hak bu anlarında Yusuf Aleyhisselam'a Cibril'i göndermek suretiyle onu önsü huzur makamına ishal ederek, ulaştırarak teselli etti. Belaları ona kolaylaştırdı. Sonra ona kuvvet, izzet ve saltanat verdi. Birçok eza ve cefa gördükten sonra zayıf kullara daha fazla merhametle muamele etti.
İşte kim Yusuf suresini okumaya, yüksek manalarını tedebbür etmeye devam ederse Hazreti Yusuf Aleyhisselam'ın nail olduğu sürura nail olur. Yusuf Suresi'nin iniş sebebi şudur sevgili dinleyiciler. Yahudi alimleri müşriklerin reislerine dediler ki Muhammed'e sorun bakalım, Al-i Yakup Şam'dan Mısır'a niçin göç ettiler ve Yusuf kıssası nedir? Müşriklerin reisleri gelip Hazreti Peygamber'e bunları sordular. Sure-i Yusuf nazil oldu. Ayet-i celîlede Arapça bir Kuran buyurulması, Arabi lisanın lisanların en şereflisi olduğuna delalet eder. Cümle ümmetlerin en hayırlıları olan bu ümmetin fukahasının kelamlarının kelamları da Arabidir. Hadis de varide olmuştur ki Ahibbul Arap, Lenni Arabiun, Vul Kuranu Arabiun ve kelamu ehlin cenne Arabi. Araplara muhabbet ediniz zira ben Arabiyim, Kuran Arabi ve cennet ehlinin kelamı da Arabidir. Yine Hadis-i Şerif'te buyrulmuştur.
Allahu Teala İnsanları iki kısma ayırdı: Arap ve Acem. Arapları da iki kısma ayırdı: Yemen ve Mudar. Mudar'dan Kureyş'i, Kureyş'ten de beni hayırlı kıldı. Biz Kuran'ı vahyetmek suretiyle en güzel beyanı kıssa olarak anlatacağız. Halbuki sen daha evvel bundan elbet habersiz olanlardandın. Yusuf Aleyhisselam'ın kıssası kıssaların en güzelidir. Zira bu surede ibret alınacak nice hadiseler, hikmetler, incelikler, dini ve dünyevi faideler, meliklerin ve memleketlerin idareleri, kadınların hile ve desiseleri, imtihan, düşmanın ezasına sabır, mukabeleye iktidar var iken affedip geçivermek gibi birçok faydalar mevcuttur. Yusuf Aleyhisselam Yakup evladının en de aynı şekilde güzeldi. Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem buyurmuşlardır.
İnnel Kerimebnel Kerim ibn-i Kerim yani İbrahim oğlu İshak oğlu, Yakup oğlu Yusuf Aleyhisselam müteselsilen üç nebinin neslinden gelmek şerefine nailiyetle birlikte Yusuf Aleyhisselam'da nübüvvet şerefi güzel sima, rüya tabiri ilmine sahip olmak, dünya riyaseti, kaht u bela sıkıntı ve bela zamanında halkına en güzel muamele cem olmuştur, onda bir araya getirilmiştir. Hangi adam bundan daha kerim olabilir? Onun duası da duaların en güzeliydi. Şöyle dua ederdi '' Beni Müslüman olarak vefat ettir ve beni salihlere ilhak eyle diye ölümle Allah Teala'ya kavuşmayı en evvel Yusuf Aleyhisselam temenni eylemiştir.
Firkat, vuslat ve kaçış, taltif, tatnif yani azarlamak, aşk, aşık, maşuk, hapis, halas yani kurtuluş, zincire vurulmak, hapiste kölelik, asat olunmak, tearüf, tenakür yani bilmezlikten gelmek, ikbal, firar, nimet, cezbe, işaret, beşaret, tabir, tefsir, tahsil, zorlaştırma, tesir, kolaylaştırma ve daha burada ta'dadı mümkün olmayan sayılamayacak nice güzellikler ve incelikler bu surede mevcuttur. İnsanların bilmesi gereken gayet nazikane muameleler ve heyecanlı hadiseler bu surede mündemiç'tir yani yer almıştır. Çünkü sure kıssaların en güzelidir. Bu sure Resulullah'a kıssa olarak nazil olan surelerin ilkidir sevgili Dincilerim. Lafzen vecizdir, mana cihetinden de gayet ihatalıdır. Yani kapsamlıdır, geniştir. Bu surede enbiyaya varis, Allah'a halife olmanın birçok sırları münderiçtir, yer almaktadır. Ruh, kalp vesair cismani ve nurani kuvvetler bu surede mezkurdur, zikredilmektedir.
Yusuf'un karşısına Züleyha suretinde dikilen nefsi emmare ıslah edilir, Müslüman olur, teslim olur, emareliğiyle Yusuf'a hücumdan sonra terbiye edilince tezeki ve tasaffi eder. Temizlenir, rıza makamına yükselir. Sonra Ruhi Yusufi ile kardeş gibi cem olunur, vahdete erinir. Yusuf Suresi'nin Ahsenul Kasas olmasının sebeplerinden biri de insanın türlü halleri arasındaki münasebet ve müşabehetleri, insanın sıkıntıları vaktinde Allah'a dönüp ona vasıl olmasının kıssa edilmesidir. Burada ayrıca insanın ruh, kalp, sır, nefis, havass-ı hamse-i zahire yani dış beş duyu ve uva-yı battına yani iç kuvvetler ve bedenden mürekkep bir mükerrem varlık olduğunu ve insanın yükselmesi emrolunan en yüksek makama vasıl oluncaya kadar dünya ve onun gibi şeylerle müptela kılınması tafsilen beyan edilmektedir. Genişçe açıklanmaktadır.
Burada Yusuf kalbi, Yakup ruhu, Rahil nefsi, Yusuf'un on bir kardeşi de hisleri ve kuvvetleri temsil eder. Kuran'ı Kerim'in bu ve buna benzer bedii kıssaları böyle eşsiz bir beyanla beyanına rağmen küffarın ona tan etmelerinin sebebi basar ve basiretlerinin kör olmasıdır. Yusuf'un rüyasına başlayalım isterseniz şöyle diyor Rabbimiz Bir vakit Yusuf babasına babacığım demişti. Gerçekten ben rüyamda on bir yıldızla Güneş ve Ay gördüm. Gördüm ki onlar bana secde edicilerdi. Yakup Aleyhisselam'a Yakup diye isim verilmesi şöyledir. Yakup ve Ais anılarının karnında ikizliler. Yakup evvel çıkmak istedi fakat Ais mani oldu ve eğer benden evvel çıkarsan anamın karnında depremirim ve onu öldürürüm dedi. Reis çıktı, Yakup'ta geriye kaldı. Bu sebeple Reis'e isyanından dolayı Reis Yakup'a da onu takip ettiğinden dolayı Yakup denildi. Ais vücudu çok kıllı bir adamdı. Yakup ise öyle değildi.
Ais'e babası, Yakup'u da anası çok severdi. Ais avcı idi, Yakub'un da koyunları vardı. İshak Aleyhisselam ihtiyarlayıp gözlerini kaybedince bir gün Ais'a dedi ki ey oğulcağız bana av eti yedir ve bana yakın ol da cedde muhud'un bana ettiği hususi duayı sana edeyim. Sevgili linçlerim her Nebiye hususi bir dua verilmiştir ki muhakkak kabul olunur. Her peygamber onu dünyadayken yapmış, Peygamberimiz Sallallahu Aleyhi ve Sellem ise onu kıyamet gününe bırakmıştır. Onunla şefaati uzması tahakkuk edecektir. Reis avlanmaya çıkınca anası Yakup'un koyunlarından bir koyunu kızartıp İshak'ın önüne koydu ve Oğlun kızartmayı getirdi ona dua et dedi. İshak oğlu Reis zannetti. Ondan sonra önüne bu yemeği getirenin zürriyetinin enbiya ve müluk olması için dua etti. Yakup gitti, Reis avdan gelince Babacığım istediğin avı getirdim dedi.
İshak Aleyhisselam durumu anladı ve Oğulcuğum kardeşin seni geçti lakin sana da bir duam kaldı, gel onu da sana edeyim dedi ve zürriyetin toprak kadar çok olsun diye dua etti. Allah da ona bir nesil verdi. Bütün Rumlar Ahisin Rum ismindeki oğlundan çoğaldılar. İshak yüz seksen yaşına baliğ olup da kendisine vefat yaklaşınca, ayis'in haset edip Yakup'u katletmesinden korkarak Yakup'un Şam'a dayısının yanına göç etmesini vasiyet eyledi. Çünkü yemek hadisesinde Ais Yakup'u öldürmeye yemin etmişti. Yakup dayısı Leyya bin Nahur'un yanına gitti. Onun iki kızı vardı. Büyüğünün ismi Laya, küçüğünün ismi Rahil idi. Yakup bunlardan birisini kendisine nikahlamasını dayısından istedi. Dayısı Yakup'a malı olup olmadığını sordu. Yakup Yok, fakat sana hizmet edeyim dedi. Dayısı da yedi sene hizmet mukabilinde onu sana nikahlarım dedi. Yakup da bana rahini nikahlarsan sana yedi sene hizmet ederim dedi.
Dayısı da o seninle benim aramda bir anlaşmadır dedi. Yakup bahde sadakat gösterdi. Dayısı ona layayı nikahladı. Yakup dedi ki bana hile ettin. Ben rahini istemiştim. Dayısı dedi ki büyük dururken biz küçüğü nikahlamayız. İstersen yedi sene daha hizmet et, sana onu da vereyim. Musa Aleyhisselam'ın bir setine kadar, peygamberliğine kadar iki kız kardeşin bir nikah altında cem'i Caiz idi. Yakup yedi sene sonra Rahil'i aldı. Dayısı kızlarını verirken onlara hizmetçi olmak üzere her birine birer cariye verdi. Birinin ismi Zülfe diğeri Belhe idi. İki cariye de Yakub'a hibe eyledi. Yakub'un layadan altı oğlu bir kızı oldu. Bunlar Robbil, Şemun, Yehuda, Levi, Yescur, Zeyyalum, Dain'e. Zülfeden iki oğlu oldu. Dan, Ya Salih. Belheden de iki oğlu oldu. Cad ve Aşir. Rahilin epeyce bir müddet çocuğu olmadı. Sonra Yusuf'u doğurdu. Yusuf doğduğunda Yakup doksan bir yaşındaydı.
Sonra Yakup babası İshak A. In vatanına hicret eyledi. Orada kardeşi Ais'a mülaki oldu. Karşılaştılar. Birbirleriyle kucaklaştılar. Kalplerindeki soğukluk da gitti. Daha sonra Rahil Bünyamin'e hamile oldu. Nifası içinde Rahil öldü. O vakit Yusuf iki yaşındaydı. Yakub en ziyade Yusuf'u seviyordu. Yusuf Aleyhisselam o rüyayı gördüğünde yedi yaşında Bir Yahudi Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e geldi ya Muhammed bana haber ver Yusuf'un gördüğü yıldızlar hangileridir? Rasulullah bir an sükut buyurdu. Cebrail geldi ve haber verdi. Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem eğer sana haber verirsem Müslüman olur musun buyurdu. Yahudi evet dedi. Rasulullah, cereyan, Tarık, Zeyyal, Kabis, Amudan, Felik, Misbah, Daruh, Ferah, Vesab, Zelkedifeyn. Yusuf rüyasında bu yıldızların, güneşin ve ayın semadan inip kendisine secde ettiklerini görmüştü.
Yahudi dedi ki vallahi söylediğin isimler doğru isimlerdir. Yusuf rüyasında kardeşlerini yıldız suretinde görmüştür. Çünkü kardeşlik de insanın hayatının akışına tesir eden, yön veren mühim müessirlerdendir. Babası Yakup'u güneş suretinde teyzesi layıayı ay suretinde görmüş. Burada teyzesi dememizin sebebi anasının Bünyamin'in doğumundaki nifasında ölmüş bulunmasıdır. Bunların cümlesinin Yusuf'a secde etmeleri ileride Yusuf'un cümlesine sultan olacağına işarettir. Ayetin nazmında Güneş ve Ay'ın yıldızlardan sonra zikredilmesinin sebebi Yusuf'a babasının kardeşlerinden sonra mülaki olacağına kavuşacağına işarettir. On bir yıldızla beş dış duyuya yani işitmek, görmek, koklamak, tatmak, dokunmak ve altı iç melekeye müfekkire, müzekkire, hafıza, muhaygiyle, vahime, hissi müştereke işaret vardır sevgili dinleyiciler. Rüya üç kısımdır.
Hadisün nefs Kişi rüyada işini ve sanatını görür yahut aşık, aşık onu görür. Şeytanın korkutması şeytan bazı kimselerle oynayıp onu korkutur, onu üzecek şeyleri gösterir. Bunun misali kişinin ihtilam olmasıdır. Bu iki harf malumdur, teviline herhangi bir hacet yoktur. Üçüncüsü ise Allah'tan gelen bir tebişiri rahattır, müştedir. Rüya meleği kişiye ümmül kitaptan bir nüsha getirir. Levh-i Mahfuz'dan eserler gösterir. Bu rüya-yı sahihadır. Bunun haricinde kalanlar adaasuahlamdır yani karışık rüyalardır. Evet sevgilini içerim Yusuf Aleyhisselam babasına böyle bir rüya gördüğünü söylüyor. Bakalım babası Yusuf'a ne söyleyecek ne tavsiye edecek, bu tavsiyesinin arkasında yatan sebep ne, hikmet ne, çıkarılacak dersler ne. İnşallah bunu da Mahmut Sami Ramazanoğlu Gadde Sallallahü Sirrahul Aziz'in yorumuyla bir sonraki programımızda bölümümüzde ele alacağız inşallah Teala.
Sultanü'l arif'in Merhum Mahmud Sami Ramazanoğlu Kadı Sallallahü's-Sirahü'l-Aziz'in bir ömür vererek hazırlayıp yaptığı sohbetlerinden ve kitaplarından derlediğimiz İhsan Mektebi. İslam ahlakını öğrenmek, İslam, iman, ihlas, gayret, hizmet gibi insanı insan kılan hasletlerle yetişip mükerrem insanlar olabilmek için İhsan Mektebi. Seslendiren Aladdin Biçici.