Şeriat ne demektir? Yeah muvavatül hödudi fihha. Hangi hususta olursa olsun, onda Allah'ımızın koymuş olduğu sınırları muhafaza etmektir. Ne diyebiliriz insanın en çok meşgul olduğu yemedir. Yememizde harama ritmemek helal kazancı tez. Daha nedir, giydiğimiz kuşandığımız, malımız mülkümüz bunların hep helal yoldan temin edilip Allah'ımızın yasakladıklarından korunmaktır. Bunu nefis olarak düşünürüz. Kendi şahsımız olarak Allah'ımıza kendimizi feda edip nefse isteği olmamak. Şeytanı yuva aldatmasına katılmamak. Dünya muhabbetiyle helak olmamak. Kötü niyetli insanlarla da kendinizi yok etmemek. Şeriat, nedir şeriat diye. Artık bunu özel bir yol olarak deriz ama kendi müellif hazretlerinin izahı daha güzel olur. Ben vergi huha ile tehalli ve tehalli. Tehalli dediği kötü huylarda ahlakı zemime, ahlakı zemime dendi mi kim gelir, sivil gelir, hasetlik gelir, damağa gelir, İşte dolu.
Kötü huylar bunlardan kurtulup ve tahayyli güzel ahlak ile donanmaktır. Şeriati diyor tahrik ederken hükümlü olduğumuz vazifeleri yapmaktır. Ne ile yükümlüyüz? Kitab-ı Kerim bunu haber veriyor zaten. Ne ile hükümlü olduğumuzu ifade etmeye bir misal gerekirse bu bir rezalet hazırdır. Cuma namazı için vakti geldiğinde, ilan dedirdiğinde namaza iştirak etmektir. Farz olan taatlerimizi yapmakla birlikte Sünnet-i Muhammediye'yi de takip etmektir. Mesela böyle cuma namazında eskiden görürdük inşallah şimdi olmaz tarzı kılındı mı hemen dışarı çıkılıyordu. İnşallah öyle olmaz, hepsi için bu ifade edilemez. Sünnetlerin de yerine göre elimizden geldiği kadar öyle yine şedi bir sıkıntı yoksa yoksa sünneti Muhammediyeyi de yerine getiririz. Bu bir misaldir. Hepsine bu kıyas edilebilir. Bunlar Rabbimizin hükümlerini haber veren alimlerce bize ne yapılır, bildirilir.
Tabii çok sert dinliyoruz da bir camide, sabah namazına biraz erken geldik. İmam Efendi, riayet edilecek şedi esasları konuşuyor. O beyinde kalıyor, akılda kalıyor. Çok güzel anlattı. Nelere dikkat edeceğiz, Niye riayet edeceğiz? Mesela ailevi hususta Hüsnü'l muaşere hem aileyi içerisine aldık hem de insanlar arası münasebette bunları çöplüğe bildiriyorlar. Bir kere bu hükmü ilahi Allah'ımızın emirlerini haber veren nedir? Eğer bu Hadi elde edebilirsek Ulema-ı Kiram'dır. Müttaki olan Allah'tan korkan haşyet sahibi. Haşyetin çok izahı var. Allah'ımızdan korkmakla birlikte şu izahı da yapmışlar. Bu korkunun gönülden hiçbir zaman gitmemesi şekliyle de izah edilmiştir. Nedir şeriat? Şeriat, Ebu Abdurrahman Es-Sülemi Rahmetullahi Ali Hazretleri haber veriyor, diğer gitgide buyurmaktır. Tabii olmaktır, takip etmektir ve Terkü'l-İttida, bunun üzerinde Meşşai zan'da çok durur.
İdat, dinde aslı olmayan tavır ve hareketlerden kurtulmak. Dinde aslı yok. Talat çok şey yapılıyor. Şeriat nedir? Eşeriatü'l mutahhara, bizi bütün kötülüklerden temizleyen güzelliklerle donatan nezih şeriat, bir ağaç da misal verildi. Şu bizim şahsımızın, şahsımızın bir kere gözümüzün harama bakmamasıyla meyve vermesi, kulağımızın uygunsuz sözleri duymayıp hak kelamları işitmesi ile meyve vermesi, elimizin cömertlikle ayağımızın cihatla meyve vermesidir. Şeriat nedir? Fahreddin-i Razi büyük müfessir Rahmetullahi aleyh şöyle buyuruyor. Yine işe yarakün dile tatfirbi vavihi kalp amma leğen dahi. Uygunsuz olan tavır ve hareketlerde bizim şu bedenimizi muhafaza etmemiz demektir. Mesela faiz, mesela Allah korusun iki fiil çok söylendiği için çünkü bu helakete sebep olan fenak huylardır, zinafi. Bunlardan temizlenmek. Elimizdeki eserlerde gördüğüm bu. Bunun üzerinde ahusami duruyorlar. Amin.
Buyuruluyor ki, bu hayvani duyguyu bir kere ortadan kaldırıp. Nasıl kalkacak? Diyelim ki odamız böyle temiz değil, uygunsuz böyle maddelerde, nelerde kirlenmiş vaziyette. Ne yapacağız? Bunun bir süpürgesi var. Bunu temizlemek için temizlik aletleri var. İzene verilen Tevrat ve eşkar Allah'ımızın men etmiş olduğu kötülüklerden korunmak için ne var? Devalar var, şifalar var, ruhani ve manevi temizlikler var. Bunlar galip gelmedikçe mümkün değildir. Mesela bir müddet korunuruz ama devamlı korunmamız neye bağlıdır? Devamlı korunmamız şuna bağlıdır, iyi bir temizlik, gözünüzden bir temizlik. Tamamen bir temizlik. Mesela kim gibi? Üstgazlarımız gibi. Karınca kadar yaptığım hata buyuruyor büyüklerimiz. Şimdi gözümüze Belci Estabı gibi görünüyor Amin. Beni ümitiz. Şeriat nedir? Şeriatı tarif ederken İbni Arabi Resulullah emanet buyurmuş. Allah'ımızın bize yüklemiş olduğu emanetleri korumak.
Şeriat nedir? Yine Muhyiddin Arabi Hazretleri buyuruyorlar, Bu hepsini tamamdır. Gelebiliyor bu bizim, kehanetimizden ileri gelir başka bir şekilde ifade edilemez. Diyelim ki bir meşayüzün huzurundayız. Zannediliyor ki bir kısmımız tarafından kulluk orada yapılır. Ondan sonra kalkıyoruz mescide geliyoruz. Zannediyoruz ki mescittedir kulluk. Onun dışında da kulluk var, her şeyde kulluk var. Mesela ne diyelim? Bir idarecidir, hepimiz idareciyiz. Elimiz altındakinden nesbulüz. Bu kulluktur işte. Ailemizden sorumluyuz. Evlatlarımızdan sorumluyuz. Torunlarımızdan sorumluyuz, komşularımızdan sorumluyuz. Velhasıl mesulüz. Kulluğumuzu bu noktalarda da götürebilmek. Mesela ticaretimizde en önemli olan husus budur. Burada da kulluğumuzu helal kazançına götürebilmek. Diğerlerinde buna hıyar dileriz. Şeriat nedir?
Bu hikmet evradımız zamanında veren güzel şekilde çekilirse, mesela gece kalkmışız iki rekat Allah rızası için namaz kılıyoruz. Sonra sedyademizin üzerinde Rabbimizin bizi gördüğünü bilerek her zaman görüyor biliyor. Bilhassa o evradımızı, ezkarımızı okurken, gördüğünü bilerek, onun Hazumeti ilahiyyesini tefekkür ederek yüceliğini eğer tefekkür etme haliniz varsa, bir fikir varsa fikir var, bir de tefekkür var insanda iki husus çok önemli. Bir fikir, bir de tefekkür, bir düşünce varsa fikirsiz diye niye verilen malumunuz. Beşer olarak, insan olarak, beşer derken beşer gemiyle alakalıdır, hepsini içersin olur. İnsan olmak bir ayrıdır. Hele mümin bir kimse devamlı tefekkür içerisindedir.
Velhasıl Tevrat ve Ezkarımızı en güzel şekilde, Feraiz-i ilahiyeyi farz olan vazifelerimizi, sünneti Muhammediyeyi bunları tam takip etmek suretiyle bilhassa şeri vazifeleri bedenen yaparken, kalbimizin de iştirakinin neticesi hikmet doğar. Yoksa kendiliğinden olmaz mı? Mesela bu murakabe hususunda anlatırlar, yedi kat Semai yok bilip kalbimi karşı ağıza açar. Enkazı on beş dakika buyururlar. Normal yarım saat fazlası ise bir saattir. Bununla kalır mı? Hayır. Tarife de aynı. Her nefes ve her göz açıp yumuncaya kadar bir müddet ben al bile olsa Cenabı hakk'ın kendisini böldüğü düşüncesinden uzak değildir. Uzak değildir. Her zaman onun gözetimi altında olduğumuzu bilmektir, o zaman hikmet zor eder. Bir kimse konuşmuştu da, o konuşması çok güzeldi. Dedi ki Hacı Hasan Efendi dedi sizin beyninizi yaratıp dedi içerisine ilim koyacak bir kimse değil.
Himmeti de, o da Allah'ımız müsaade ederse, tevekkühe de yine Rabbimiz müsaade ederse, fakat çalışacak olan biz istedi. Biz çalışacağız, biz gayret göstereceğiz, onları zaten yolu gösteriyorlar ve göstermişler. Haber girmişler, ne demek dikkat edeceğimizi bildirirler. Eşşeri Bu diyor şeriat öyle bir nurdur ki öyle bir nurdur ki Şu baktığımız kainatın yaratılış sebeplerini insana bildiren bir nurdur. Gece karınlarını da ne yaparız, hiçbir şey göremeyiz. Bu kullandığımız aydınlatıcı aletlere göre değişir. Eğer bir ay gibi, güneş gibi her tarafı aydınlatan bir nura sahip olabilirsek bu bile onun yanında iç mesafesinde kalır. O zaman kainattaki sırlar ortaya çıkar. O eşyadaki mesela nebatattaki zikir, hayvanattaki zikir, cemadat, cansız dediğimiz varlıklardaki zikir Akıl bir aydır ama bizi bütün sef efendilerimizin yönlendirdiği bu akıldır işte.
Gönül gözlerinin açılması ünlü Lebeba demektir.
