Bak bizim şeri emirlere dikkat etmemiz en yüksek makamda bile mevcut. Bunu Tibet bile hata. Her şeyde o var, şeriatımız var. Şeria, sanırsan ve tarikatı ef alihi ve tarikatı ef alihi eşşeri şeriat nedir? Efendimizin mübarek sözleri Ve tarikat tarikat nedir? Aleyhissalatüaluhu, Aleyhissalatu Vesselam benim için yaşantısı. Çok güzel söylüyorum. Bu tariften öteye geçemiyoruz biz. O kadar güzel beyan buyurmuşlar ki, Şimdi bazı dinimizde zorluklara karşı uygulanan kolaylıklar var. Bu diyor fetva yönüdür. Bu bazı ruhsatlar var. Ruhsatlar azimet olur. Yola çıkacak. Farzları iki rekat kılınıyor. Bu azimettir aslında. O ruhsat bile azimettir ama bir hususlar var, şüpheliler var, neler var? Gıl kavlidirler, gıyla denildi ki bu biraz karışık. İşte varmış böyle bir fetva, o değil. Asıl neyse ona dikkat ediyor. Ona tarikat denir şimdi. Muhyiddin Arabi Hazretleri müthiş bir veli. Şeriat nedir?
Makam, bir makamdır. Makam değişmez. Mesela hal değişir. Bir an çok güzel oluruz. Bir anda değişir. Ama makamda değişmez. Ve tarikat tarikat nedir? Müdem. Şimdi o güzelliği her an yansıtabilmek. Ve'lhakika hakikat nedir? Teman. Her şeyiyle dikkat ediyor. Buna ne diyebiliriz? Diller bazı maksatlar var. Tarikat ise istiat Demiş. Artık manası müellip rahmetullahi Ali hazretlerine ait. Şeriat takva, şeriat müttaki olmak. Tarikat vera. O herhalde bile dikkatli olmak. Veraha böyle izahta ileride. Hakikat ise zühtün. Önüne dünyanın muhabbetini koyulmak. Şeriat nedir? Misaller kelime anlamı bu. Tarikat nedir? Fiillerdir. Hakikat ise nedir? Ittika. O da bizzat yerine getirmek. Şeriat nedir? İbadettir. Tarikat nedir? İfade. Bu hem faydalanma manası var hem de kendimizi ikna etme hali var. Hakikat ise murattır demiş. Bu Muhyiddin Arabi Hazretleri artık. Şeriat İslam'dır. Tarikat imandır.
Hakikat ihsandır. Şeriat aslun temeldir. Tarikat ise Ferun. O esasların artık detaylarıdır. Hakikat ise bir meyvedir. Tekrar ele almış. Şeriat temeldir. Tarikat ise böyle duvar demek bir bahçenin duvarı gibi veya bir evin duvarı olur. Hakikat ise o duvarların üstüdür, artık tavan kısmıdır. Şeriat bedenen yapılır ve tarikat batın atın. Tarikat da kalben yapılandır. Müşahadeyi okuyalım, kitaplarına bakalım. Müşahedenin tarifi yok. Ne kadardiysek olmuyor. Müşahede bizzat gözüne erişmektir. Böyle diyoruz yine yaklaşamıyoruz. Yani hakikate ermek, hakkı bulmak bu. Şeriat ibadetin ibadettir ve tarikatı tarika ziyadedir. Demek ki belki nafileleri ibadet etmiş olabilir, diyemiyoruz. Hakikat ise, ziyade efendi manasına. Şeriat nedir? Gayrettir, çabadır. Tarikat nedir? Teslim olmaktır. Hakikat nedir? İtimadın tam güvenmektir. Şeriat bidayetin temel olur esas başlangıç değil mi? De. Tarikat nedir?
Tevas sütun. Artık vasıtalar da olur. Bu yolu ilerlemekte olabilir. Hakikat ise gayedir. Şeriat nedir? Şeriat, er-kerun zikirlerdir ve tarikat tarikat nedir? Nurlardır. Yaptığımız o görevlerin nurudur, zikrin nurudur. Var mı mesela letaiflerin nuru? Geçen anlatalım. Hakikat ise esrarün sırlardır. Şeriat nedir? Tahalli. Tealli demek güzel ahlak ile ahlaklanmak bir boyutu bu. Tarikat nedir? Tecelli. Şeriat nedir? Uyanıklıktır. Tarikat nedir? Mahvun. O yaptığımız taatle bütünleşmek. Yani yaşanan bir halinle zor anlatılıyor. Hakikat ise mahvul mahv. O yokluğun içerisinde yok olup Allah'ımızı bulma Celle Celalühü. Ayet Veliyi. Şeriat nedir? Mükafatlardır. Mesela bira on veriyor Allah'ımız. Yedi yüz veriyor, sonsuz veriyor. Ve tarikat nedir? Nur nurdur. O öyle birden sevaplara niye benzemez o? Hakikat ise nedir? O doğru. Huzur Fecir Suresi'ndeki bu son üç ayettir.
İşte bizim elhamdülillah doyuma ulaşmamız bunlardır. İnsan doyuma ulaşmak istiyor. Bunlar doyuma ulaştırır. Elhamdülillah, manen. Şeriat nedir? Bir ışıktır. Evet, tarikat nedir? Bir kadehtir de diyebiliriz. Onun fanus da diyebiliriz. Hakikat nedir? Rahahum ilahi, zat-ı ilahiyedir. Şaraptır diyor da. Manevi şarap ters anlaşılır diyormuşum. Şeriat nedir? Bir kapıdır, o kapıdan gireceğiz Kelime-i şehadetle. Tarikat nedir? Edeplerdir. Sünnet seni yerle alınır. Hakikat nedir? Özdür. Biraz daha ileri gidelim isterseniz. Bu mesela sözünü ifade ettiğimiz kimse Ahmet bin Acibe tefsir sahibi bilgi herhalde. Herhalde. Eşşeria teklipül Zahirir. Mesela Cenabı hak ne buyuruyor? Emri bil mabur ne yani münker iyilikle emredin, kötülüklerden kaçındırın. Tarikat nedir? Tasfiye tutlamayir. Gönül aleminin nurlanmasıdır. Yani o vazifeyi yaparken bizzat kendimizin yaşamak suretiyle nura erişmemizdir.
Hakikat nedir? Artık tecellilerde korkmaktır. Şeriat nedir? Rabbkomuza kulluk yapmaktır. Tarikat nedir? Ondan kastı nedir? Rızadır mesela. Bu maksat manasına. Maksadı rızayı ilahi. Hakikat nedir? O müşahede hali. Bu bile gelmiyor. Bunu anlatamam, söyleyeyim. O ilahi rahmet denizine dalmış. Nasıl söyleyeceksin? Şeriat nedir? Dışımızın ıslahı tarikat nedir? Gönül alemimizin. Hakikatli nedir? Sırların güzelleşmesidir. Şöyle diyelim daha iyi anlaşılacak. Şimdi bedenimiz var mal. Ondan sonra bunun yanında kalbimiz var. Kalbimizin yanında ne der? Bir de ruh var. Ruhun yanında ne vardır? Yaşayınca olacak bu ama biz kelime olarak söyleyelim geçelim. Sırdır. Sırrın ötesinde ne vardır? Hafidir. Hafinin ötesinde nedir? Ahfadır. Güzelmiş. Şeriat nedir? Şeriat şeriat azalarımızın ısrarıdır. Evet, şeriat, talipler için ecir ve mükafattır. Tarikat ise lise iri, o artık yol almış gidiyor.
Ahlakta güzelleşmiş, ilimde de aynel yakine, hakkal yakine ulaşıyor gidiyor. Hakikat nedir? Dil yuvası cin, o ulaşmış. Şeriat nedir? Zil avam, bizim gibi insanlar için. Tarikat nedir? Dil havas, Bu seçkinlerin hakim. Hakikat nedir? Daha da bir seçkinler. Deftat gibi umut denilir. Dünyada dört kişiden birisi. Şeriat nedir? Efendimizin mübarek üzeri tarikat nedir? Yaşantısı. Hakikat nedir? Annedir. Sonu nedir? Ona kavuşmak gelişmektir. Daha devam edelim mi? Şeriatta tarikatta hakikatte hakikatte nasıl bir hüküm var? Oruç tutan bir kimse birinci su içse bile bile. Ondan sonra yemek yese ne olur? Orucum bozuk. Şeriatta bu. Tarikatta ise tarikatta ise gıybeti derse sadece gıybeti diyor daha yanında neler var? O zaman diyor onun orucu bozulur. Şimdi izah edeceğim, orucu bozuldu ya, bu şey yapmaz, o ruhani yönünü bozmuş olur. Kalbi yönünü bozar. Orucun hikmet ve manasındaki esrarı bozar, o.
Hakikatte nedir? Hatırında yersiz düşünceler gelir kotasına. Bedenen yapmıyor ama gönlüne o duygular giriyor. İstemediği kötü duygular giriyor. Onun için biz bu tarikatimizle de de böyle bir anda murakabeler neler olur ama asıl ahlakımızın güzelliğine çalışacağız, çalışacağız. Birden hop uçma yok. Onu bize sorun. Ben biz günahkarım biliyorum. Efendimizi dinledik. Ondan dolayı uçmayla, açmayla bulmuş oluruz. Bu şer'i emirlerde uçacağız. Tarikatin emirlerini de uçacağız. Maalesef ve hakikat. Önem verebilimizin. Ama şeri şerife uyarsam müstesna. Bunu koruyacak insan da önemli. Burada şeriatın dört esası var. Kısaca da söyleyeyim, çok güzelmiş. Bir medreseye girmişiz. Orada hocalar anlatıyor bize. Diyor mesela. Böyle rivayet bildirimler. Eserler var. Haberler veriyorlar dinimizin esaslarından bir bu. İkincisi nedir? El müttiraye. Bu da nedir? Fıkıh ilmi ve hükümdardir.
Bunda dirayette şeylere dikkat ediyor, usulleri var onun icma gibi, kıyas gibi. Daha başka raci görüşler neler ifade edilir? Üçüncüsü, Bu da cedel demiş zaten. Cedel demek dövüşmek değil, bunu yanlış anlaşılıyor. İlmi mübaheseler, mesela bize bir kimseler geldi, şehitlerden de vardı. Biri dedi ki efendim ben de size saygı duyarım bir şey efendi. Yalnız dedi ilmi esas şudur, bunun gibi. Dördüncüsü, hakikat ilimlerdir diye geçmiş. Ne diye mi denir ki? Ebu Abdurrahman es-Sülemi Rahmetullah Ali Hazretleri şeriat ilmi nedir? Edeplerdir. Hakikat ilmi nedir? Hallerdir. İlim iki kısımdır. Bir dil ile olan, bir de kalp ile olan. Bir de bil ile olan ilimde şeriat hocalarımız oluyor, çok güzel. Bir de şeri emirlerin daha bir ötesine geçen aynelyakin hakkalyakin oluşan kimselerin ilmi Rabbi zülcelalimizden olan daimler var. Bunun üzerinde yoğunlaşmış Burada Peygamberlerimizin şeriatinden bahsediyor.
Mesela Efendimizin şeriatı. Bu derin manalar içerir. Onu bilelim. Bu artı ruhani yönü çok ağır basan kimselerimizin telif artı. Şeyh İsmail Hakkı Bursevi Hazretleri buyuruyor. Şeriatu'n Nebi Sallallahü Teala'ya selam efendimizin yolu geri çekilen Allah'ımıza karşı efendimiz için diyemem. Siz ne anlarsanız anlayın. Fakrıdır. Cenabıhakk'a karşı fakrıdır. Efendimizi haya ederim. Şu kelimenin manasını bile diyemem bu Rasul'ün. Zaten. Bu esas koyunlar hakkını Allah'ımız ona vermiştir. Zaten O özün özüne erişmiştir. Nur, ilahi bir nur. Burada Nuh Aleyhisselam'ın şeriatini anlatırken böyle kendisine karşı koyanların ezasına sabretmektir diyor gerçekten. İsmail Hakkı Bursevi Hazretleri hicayüd. Bu dediğimiz biraz önceki önceki Sehil bin Abdül'da Etüsseri Hazretleri. İsmail Hakkı Bursevi Hazretleri Şeriatu İsa aleyhisselam ve tecerrütü'l agıy. Bu tecerrüt soyutlanma.
Yani Allah'tan gayrı her şeyden uzaklaşmak zühtü bir hayat. Öyle şeyde değil, tam kanalı bir hayat değil. Az ile yetiniyor. Gırt kanaattir de. Musa Aleyhisselam'ın şeriatı yer iştigalu ila cemali rabb I Kerim Kerim olan Rabbimizin cemaline olan aşkıdır. İbrahim Aleyhisselam'ın şeriatı Allah'ımızın emrine tam manasıyla bağlanmaktır.
