Bir insan, bir hatıra. Muhterem üstad Mahmut Sami Ramazanoğlu Hazretlerinin dergah hayatıyla ilgili hatıralarını merhum Abdülkadir Kökdil amcadan defalarca dinlemişizdir. O hem ağlar hem de şunları anlatırdı. Sami efendimiz üniversiteyi bitirince, pederlere Müşteva Efendi, oğlunun Adana'ya gelmesini arzu eder ve şu tarzda bir mektup yazar. Oğlum Sami. İmtihanların bitince hemen Adana'ya dönmeni bekliyoruz. Çiftlikler seni bekliyor. Gel çiftliklerin başına geç. Üniversite mezunu genç Sami böyle bir mektuba nasıl cevap vereceğini bilemez. Evet, o okulu bitirmiş de ama ikinci bir fakülte olarak kabul ettiği manevi üniversite diye isimlendirdiği kalbi eğitimin yapıldığı dergaha kayıtmuştu. Kalemi dergahında hizmete girmişti. Dergahlar toplumda şefkat ve merhamet sahibi, olgun insanların yetişmesine vesile olan manevi eğitim merkezleriydi.
İnsanların gönüllerini Allah ve Resulünün sevgisiyle dolduran ve onları kalben eğiterek muhabbet teslimiyet ve hizmetle halinin güzelleşmesini sağlayan sevgi mekanlarıydı. Dergahların başında Meşihat makamının tayin ettiği icazetli bir Allah dostu bulunurdu. Oraya gelen insanlar, o Allah dostunun sevgisiyle eğitilirlerdi. Ondan ilim, edep, adap, erkan ve hizmet öğrenirlerdi. Birlikte hareket etmeyi öğrenirlerdi. Beraber huzur içinde yemek yiyip hamd ve şükrederlerdi. Birlikte cemaatle huşu içinde namaz kılarlardı. Dergahın başında bulunan ilmiyle Amil Hoca Efendi, Şeyh Efendi bütün gün orada bulunur, talebeleriyle yakinen ilgilenirdi. Onlara tefsir, hadis, fıkıhtan dersler yaparak İslami ilimleri öğretmeye çalışırdı. Manevi sohbetleriyle de güzel insanların yetişmesine vesile olurdu.
Sami Efendi Hazretleri de gençlik yillarını böyle bir ilim, edep ve huzur ortamında geçirerek değerlendirmeyi arzu etmişti. Bu mekanlarda kalbi eğitimini tamamlayarak gönül dünyasını zenginleştirmek istemişti. Bu sebepten babacığına şu mühalde bir mektup yazar. Peki sevgili babacığım. Elhamdülillah fakülteyi bitirdik ama ikinci bir fakülteye kaydımızı yaptırdık. İnşallah en kısa zamanda orayı da bitirip gelmeye gayret edeceğim tarzında çok kısa bir cevap gönderir. Mahmut Sami Efendi'den hatıralar. Bir İnsan, Bir Hatıra.
