Sahabe İncelemeleri ve Zübeyr İbnül Avvam'ın Hayatı
Sahabe İncelemeleri ve Zübeyr İbnül Avvam'ın Hayatı kaydında İhsan Mektebi programımızın yeni bir bölümünde tekrar sizlerle birlikteyiz. Kavuşturan Rabbımıza hamdü senalar olsun hazretine işler misin? İnşallah bugün sizlere Hazreti Zübeyr ibnül Avvam'ı tanıtmaya çalışacağım. Mahmut Sami Ramazanoğlu Kadı Sallahü Sirahü'l Aziz'in Ashabı Kiram isimli eserinde. Zübeyr ibn-ül Avvam bin Huveylid…
İhsan Mektebi programımızın yeni bir bölümünde tekrar sizlerle birlikteyiz. Kavuşturan Rabbımıza hamdü senalar olsun hazretine işler misin? İnşallah bugün sizlere Hazreti Zübeyr ibnül Avvam'ı tanıtmaya çalışacağım. Mahmut Sami Ramazanoğlu Kadı Sallahü Sirahü'l Aziz'in Ashabı Kiram isimli eserinde. Zübeyr ibn-ül Avvam bin Huveylid el-Kureşi el-Esedi Aşere-i Mübeşşere'den Havariyyun en Nebi namıyla be nam bulunan Hazreti Zübeyr'dir. Nesebi, Uveylid bin Esed bin Abdil Uzza'dan, Kusay'da Nesebi Resulullah ile birleşir. Validesi Safiye binti Abdülmuttalip'dir. Peygamber efendimizin halasıdır. Hazreti Haticetü'l Kübra bu Velid'in kerimesi olmakla Zübeyr'in pederi Avvam ile de kardeş olduğundan Hazreti Hatice Zübeyr'in halasıdır. Zevcesi de Ebubekir Sıddık'ın kızı Esma Zatun Nitakain'dır. Ebubekir Sıddıyık'ın İslam'ından bir müddet sonra on beş yaşındayken İslam olmuştur.
Evvela Habeşistan'a, sonra Medine'ye hicret etmiştir. Seleme bin Seleme ile akdi muahatı Nebevi olmuştur. İslam'da en evvel selli seyf eden yani kılıç sallayan Zübeyr der ki Bedir vakasında düşmana en evvel kılıç çekmiştir. Kılıç vurmakta maharetleri meşhurdur. Hendek Gazvesi'nde mübareze için karşısına çıkan Nevfel-i Mahsumi'ye havale ettiği kılıç merkum'u yukarıdan aşağıya ikiye şak edip, altındaki eğri de kesmiş olması üzerine senin kılıcın gibi kılınç görmedik diyenlere onu yapan kılınç değil bilektir demiştir. Bütün kazalarda ve sonradan yermük seferinde ve Mısır'ın fethinde bulunmuştur. Hazreti Ömer ona Mısır valiliğine rağbet eder misin diye kerametle sual etmekle, Zübeyr de hayır, valilik istemem. Pisa bilillah cihat ve o yolda imrarı evkat etmek isterim. Mısır'a giderim.
Eğer Amr İbnü'l-As'a fetih müyesser olmuş ise murabıt yani Serhat muhafızı olmak üzere sevah ile inerim ve eğer Mısır'ın fethi henüz müyesser olmamış ise ona yardım ederim demiş ve onun üzerine, Mısır üzerine derdest teçhiz olunan askere emir olarak Mısır'ın muhasarası da Amr İbnü'l-As'a yetişmiş ve çok yararlılık etmiştir. Kala duvarına merdiven, takıp çıkarmak ve tek bir alarak dal kılıç içeri atlamak gibi fedakarlıklarıyla düşmana dehşet vermiştir. Fahr-i Alem efendimiz onun hakkında her peygamberin havarisi, yani samimi dostu vardır. Benim havarim de Zübeyr'dir, buyurmuştur. Zübeyr'in pek çok emval ve arazisi ve memluku olup müteaddit yerlerde hanesi, ezcümle Medinei Münevvere'de, Basra'da, Kufe'de, Mısır'da haneleri vardı. Ashabı Şura'dan altı kişiden biriydi.
Cemel Vakası'nda evvelce bulunmuş ise de Hazreti Ali kendisine haber gönderip icma ettiklerinde Hazreti Ali ona ya Zübeyr, hatırında mıdır ki bir gün Beni Ganem yurdunda Resulullah'la beraber geçiyorduk? Resulullah bana bakıp tebessüm buyurdular. Ben de baktım, güldüm. Sen dedin ki İbni Ebi Talib zehvü mübahatı hiç bırakmaz. Rasulullah buyurdu ki o mübahi değildir, lakin sen onunla bihayrı hakkın kıtal edeceksin buyurmuştu deyince Hazreti Zübeyr, evet, filhakika böyle oldu. Eğer bunu hatırlamış olaydım, buraya gelmezdim deyip kıtelden itizal etmiştir. Zübeyr'in katili İbni Hürmüz isminde bir haindir ki Zübeyr'i uyurken öldürmüştür ve Zübeyr'in katilini cehennem ile tebşir edin hadis-i şerifine masadaki olmuştur, demektir. Son zevceleri Hazreti Atike'nin şehadeti anında söylemiş olduğu mersiye meşahiri nisanın harfü'l-ayn sırasında meşgul ve mütercemdir.
Sahabe İncelemeleri ve Zübeyr İbnül Avvam'ın Hayatı ne anlatıyor?
Sahabe İncelemeleri ve Zübeyr İbnül Avvam'ın Hayatı kaydında İhsan Mektebi programımızın yeni bir bölümünde tekrar sizlerle birlikteyiz. Kavuşturan Rabbımıza hamdü senalar olsun hazretine işler misin? İnşallah bugün sizlere Hazreti Zübeyr ibnül Avvam'ı tanıtmaya çalışacağım. Mahmut Sami Ramazanoğlu Kadı Sallahü Sirahü'l Aziz'in Ashabı Kiram isimli eserinde. Zübeyr ibn-ül Avvam bin Huveylid…
Bu ses kaydının kaynağı kim?
Genel
Bu ses kaydı nasıl dinlenir?
Kayıt ücretsiz dinlenebilir; 7 konu başlığındaki zaman bağlantıları ilgili bölümü doğrudan başlatır.
Şahhadeti altmış dört yaşlarında vuku bulmuştur. Orta boylu, Esmerü'l Levn, Hafifü'l Lehye idi. Kısası enbiyada semizce ve kavi'l-bünye olduğu rivayet edilir, kaydedilir. Otuz sekiz hadis-i şerif rivayet etmiştir. On oğlu, dokuz kızı vardı. Oğulları Abdullah Asım, Urve, Munzir, Mus'ab, Hamza, Halid, Amr, Übeyt, Cafer'dir. Kızları da Ümmül Ha sen, Rem'le Hatice Aişe'dir. Bunlardan Abdullah Asım, Amr Münzir ve Ümmül Ha sen'in valideleri Sıddık-ı Ekber'in kerimesi Esma Zatun Nitakain'dır, radiyallahu anha. Halid bin Yezid bin Muaviye zevcesi bulunan Zübeyr'in kızı Rem'le'yi şöylece nazmen methetmiştir. Kadınların hal halleri ayaklarında oynuyor. Ben ise Remle'nin ne halhalinin ne de bileziğinin oynadığını görüyorum. Onu sevdiğim için bütün beni avamı seviyorum. Ondan dolayı dayıları olan beni kelbi de seviyorum. Oğullarından Asım genç iken vefat etmiştir.
Diğer oğulları meşahiri ricalden olup, yalnız sahabilik şerefi oğlu Abdullah'a müyesser olmuştur. Urve bin Zübeyr Fakat ile meşhur bir tabii Celil olup, teyzeleri Hazreti Aişe'den hadisi şerifler rivayet etmiştir. Urve, Medinei Münevvere'de bir kuyu kazdırmıştır ki, o devirde Medinei Münevvere'de ondan başka tatlı su kuyusu olmadığı cihetle o kuyu Bihr-i Urve diye şöhret bulmuştur. Ayağına ok ile denilen bir illet ağrısı olduğundan ayağı kat edilmiştir. Zübeyr b. Avvam kesik ayak ile sekiz sene yaşamıştır. Hicri doksan üç senesinde Medine-i Münevvere Kurbundaki Çiftliğinde yetmiş bir yaşında vefat etmiştir. Oğullarından Abdullah bin Ur ve Muhammed bin Ur ve Yahya bin Ur ve Hazlu Belagat ile meşhurdurlar, Hişam bin Urve de fakihtir.
Zübeyr'in büyük pederi Huveylid, cahiliyette babası Avvam Harbü'l-Ficar'da, Zübeyr'in kendisi Vadi Siba'da oğlu Mus'ab, Abdülmelik ile olan muharebede onun oğlu Hamza Yevmi Kadd'de ve onun oğlu Ammare'de Yevmi Mezburda maktul olmuştur. Bir nesilden peş peşe altı maktul Araplarda ancak Al-i Zübeyr'e nasip olmuştur. Al-i Zübeyr'den maada vaki olmamıştır. Zübeyr'in oğlu Münzir halim ve efendi kimse idi. O yoldan geçerken ona tazim için ateşleri söndürürlerdi. Mus'ab ise Ecvedü'l Arap idi. Rivayete göre Zübeyr Müslüman olduğu zaman amcası küfre dön diyerek hasıra sarar da ateşleyiverirdi. Zübeyr de küfre ebediyen dönmem derdi. Bundan sonra Zübeyr'e işkence eden iki kardeşi Saip ve Ümmü Habib de Müslüman oldular. Zübeyr evvela Habeşistan'a, sonra Medine'ye hicret etmiştir. O Muhacirini evveliğindendir ve o Allah yolunda ilk kılıç çeken Sahabi-i Al-i Kadir'dir.
Nebi sallallahu aleyhi ve sellem onun kılıncı hakkında hayırla dua buyurmuşlardır. Mervedir ki, Cibril-i Emin, Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem Efendimize gelerek şöyle dedi. Allah sana selam ediyor ve buyuruyor ki, Zübeyr'e benden selam söyle ve ona müjde ver ki, Allah sen peygamber olarak gönderildiğin günden kıyamet gününe değin, Allah yolunda ne kadar kılın sallayan mücahit varsa, onların ecirlerinden bir şey eksiltmeden, hepsinin sevabı kadarını Zübeyr'e vermiştir. Çünkü o Allah yolunda kılıç sallayanların ilkidir. Bedir günü meleklerin Zübeyr'in sarığının rengindeki sarıkla nüzul etmeleri müşarun ileyhin kasaisindendir. Zübeyr'in sarığı sarı renkte olup başına sarılmıştı. Melekler de Bedir günü sarı renkteki sarıklarla nüzul etmişlerdi. Vehb demiştir ki, Zübeyir'in bin kölesi vardı, Zübeyir'e haraç verirlerdi.
Zübeyir onlardan aldığından bir dirhem dahi evine koymaz, tamamını tasadduk ederdi. Müşarun ile Kerem sahibi cömertlerdendi. Ebu İshak es-Sebkei diyor ki Rasulullah'ın ashabından yirmiden fazla sahabinin bulunduğu cemaatte, Rasulullah zamanında ashabın en cömerdi kimdi diye sordum. Zübeyr ve Ali idi dediler. Hazreti Ali'den şu iki kulağımla işittim, şöyle buyurmuşlardı. Talha ve Zübeyir benim cennette komşularımdır. Zübeyr'in dört zevcesi vardı. Zübeyir'den onların her birine bir milyon iki yüz biner dirhem kalmıştır. Zübeyir'in malının tamamı elli milyon iki yüz bin dirhem idi. Zübeyr vefat ettiğinde altmış yedi yaşındaydı. Hassan bin Sabit, Zübeyr hakkındaki şiirinde şöyle der. Nebiye verdiği söz ve hidayet üzere kaldı. O Nebinin sözü işine uygun bir havarisi idi. Resulullah'ın minhac ve tarikı üzere berdevam oldu. Hakkın dostunu dost edinen bir kimse idi.
Zaten dost edinmeye layık ancak Hak Teala'dır. O meşhur bir süvari ve er meydanına atılan bir kahraman idi. Onun Resulullah'a iki taraftan yakınlığı vardır. İslam'a yardım ettiği için de köklü ve sonsuz bir şerefe sahiptir. Nice bela ve sıkıntıları Zübeyr, Mustafa'nın başından kılıncıyla dağıtmıştır. Bunun için Allah ona gayrı rezil vermiştir. Kendisinden önce ve arkadaşları arasında Zübeyr gibisi var mıdır Ve zaman deviran ettikçe de onun gibisi gelmeyecektir. Seni övmek ve seninle yaşamak ne güzeldir. Ey Haşimilerin oğlu, senin yaptıkların ne faziletlidir. Buhari Zübeyr'in Yermuk Harbi'nde bir kahramanlığı olduğunu oğlu Urve'den rivayet ediyor.
Yermuk Harbi'nde mücahitler kendisini İslam kahramanlığının sembolü addederek Zübeyr'e ey Zübeyir, haydi bakalım, Rumlara saldırsana, biz de seninle beraber saldıralım demişlerdi de Zübeyr amansız hamleleri sırasında omuz kökünden iki geniş yara almıştı. Bu iki yaranın arasında Bedir Harbi'nde yediği bir darbenin çukuru vardı. Oğlu Urve, ben çocuktum, bu üç darbenin yerlerine parmağımı sokar, oynardım, demiştir. Hazreti Zübeyr'in Oğlu Abdullah'ın Şehit Olması. Hazreti Zübeyr'in oğlu Abdullah geceleri kaim, gündüzleri saim, zahit, adil bir zatı nadirü'l emsal olup annesi Esma Binti Ebi Bekr'dir. Müddeti emaneti dokuz senedir. Yetmiş üç yaşındayken Haccac-ı Zalim'in askeri elinde şehit olmuştur, Radıyallahu Anh. Şöyle ki Hacı Hacı Salim'in askeri kırk bin kişi kadar olup, Mekke'yi mükerreme'yi muhasara etmişti.
Abdullah bin Zübeyr'in ise yanında ancak on bin kişiyi mütecaviz asker bulunup, açlıktan bitap olduklarından, on bin kişi haccacdan eman alarak dışarı çıktılar. Abdullah bin Zübeyr, validesi Esma'nın yanına vardı. Validem. Naz benden ayrıldılar. Yanımda çok az adamım kaldı. Onlar da pek az dayanabilirler. Düşmansa bana dilediğim kadar dünyalık veriyor. Senin reyin nedir dediğinde, faidesi Esma da sen kendini daha iyi bilirsin. Eğer hak üzereysen ve nası hakka davet ediyorsan bunu icra etki, bu yolda hayli ashabın maktul oldu. Ümeyye oğullarına kendini maskara etme. Eğer meramın dünya ise sen ne fena adammışsın ki hem kendini hem de maiyetindekileri helak etmiş olacaksın. Eğer ben hak üzre idim ama ashabıma vehin gelince ben de zayıf düştüm dersen, bu da ahrar ve ehli din işi değildir. Dünyada daha ne kadar kalacaksın? Ölüm daha iyidir, dedi. Abdullah bin Zübeyr de benim de reyim budur.
Dünyaya asla itibar etmem ve etmedim. Sen benim basiretimi mücizat eyledin. Bugün maktul olurum, hüznün müçteet olmasın. Oğlun bir emri münkeri ihtiyar eylemedi. Fuhşiyattan bir işi işlemedi. Cevr ü gadr yoluna gitmedi. Endimde Rabbimin rızasından daha şerefli bir şey yoktur. Ya Rab, bunu tezkiye-i nefs için söylemiyorum ancak valideme taziyet ve tesliyet için söylüyorum dedi. Bunun üzerine Esma da umarım ki sabrı cemil üzre bulunurum dedi ve oğluna dua ederek ya Rab, onu senin emrine teslim ettim ve hükm-i kazana razı oldum dedi. Oğlunu kucaklayıp öperken eli onun zırhına dokundu. A, bu ne? Bu öyle fedailik yolunu ihtiyar eyleyenlerin işi değildir. Paçalarını sıva merdane hareket et deyince Abdullah zırhını çıkardı, Haccac'ın bir fırka askerini kesip doğradılar. Fakat a'daya nispetle ekallli galil olduklarından ricat ettiler.
Abdullah bin Zübeyr aslan gibi kah sağa kah sola seyirdir, mehacimi geri püskürtür ve arkalarından kovalar, kimse yanına yaklaşamazdı. Haccacı Zalim bu halden öfkelenerek atından indi, askerini arkadan sürerek Abdullah bin Zübeyr'in alemdarı üzerine hücum ettirdi. İbn-i Zübeyr de alemdarın önüne geçerek arslan gibi üzerlerine hücum eyledi. Onlar da Haccac ile beraber geri çekildiler. Sonra Abdullah bin Zübeyr makamı İbrahim'e gelip iki rekat namaz kıldığı esnada ağda, düşmanlar tekrar hücum ile Alemdarı şehit ederek sancağı aldılar. Abdullah bin Zübeyr de namazdan sonra ilerleyip sancaksız olarak kaplan gibi düşman üzerine hücum etti. O esnada yüzüne bir taş isabet etti. Yüzünden kan akmaya başladı. Yine şiddetle mukatele ederken düşman külliyetli olduğundan etrafını ihata ederek nihayet şehit eylediler, radiyallahu anh. Haccac ve Tarık yanına gelip durdular.
Tarık, kadınlar bundan mert bir çocuk doğurmamıştır deyince Haccac, sen emirül mümininin muhalifini medih mi ediyorsun deyince Tarık da, evet, öyle olmasa biz mağdur olmazdık. Zira yedi aydan beri biz onu muhasara ettik. Askeri ve kalası ve avanesi olmadığı halde bize mukabil ve belki bize Faik idi diye cevap verdi. Tark ile Haccac'ın bu muhavereleri Abdülmelike baliğ olduğundan insaf edip Tarık'a hak verdiği Mervîdir. Değerli dinleyicilerimiz İhsan Mektebi programımızın bugün de sonuna gelmiş olduk. Bugün sizlere Hazreti Zübeyr İbnü'l Avvam'ı tanıtmaya, kısaca onunla ilgili bilgi vermeye çalıştım. Mahmut Sami Ramazanoğlu Gaddesallahu Sirrahul Aziz'in Ashabı Kiram isimli eserinden. Bir sonraki bölümümüzde yeni bir sahabi efendimizle tekrar birlikte olmayı umut ediyoruz. Görüşünceye dek Allah'a emanet olunuz.
Kaynak: Genel
Sahabe İncelemeleri ve Zübeyr İbnül Avvam'ın… | Mihmandar
