Kalp, ruh, sır, habi, akfa, nefis ve cesetdir. Bunlardan ilk beşi yani kalp, ruh, sır, hapi, akfa alemi emirdendir. Böyle gözle görülüp elle tutulan bir cisim değildir. Latif, nurdan olan nimetlerdir. Nefs ile cesedin ihtiva ettiği anasırı erbaaki ateş, hava, su ve toprak da alemi halktandır. Yaratılışımızla alakalıdır. Alemi emirden olan letaif ruhani ve nurani, alemi halktan olan letaif ise cismani ve Zülmanidir. İnsanı diğer canlılardan ayıran fark nedir? Yoksa hayvan da sudan, havadan, ateşten ibarettir ama bizim hayvandan bir farkımız olması icap eder. Nedir bu? Alem-i emirden olan ruhani ve nurani letaif-i hamsedir. Bu letaif-i hamse ile kalp, ruh, sır, habi, ahba ile ne meydana gelir? Takva meydana gelir. Cenabı Hak kendisinden korkan muttakileri vasfediyor Kitabı Kerim'inde. Hem de birçok Ayet-i celilede. Hatta. Ancak Cenabı Hak takva ehlinden kabul eder buyuruyor.
Cenabı hak kalplerimizi takva ile imtihan ediyor. Şimdi başımızı iki elimizin arasına alıp düşüneceğiz. Benim kalbim takva ile imtihan ediliyor. Müttaki bir halim var mı? Suyu içerken dahi müttaki bir halim var mı? Bir lokmayı dahi ağzıma girdirirken attığım adımda gözümün iliştiği her yerde, duyduğum her sözde tavrımda, hareketimde, ticaretimde, her halimde takva hali var mı? Bunlar bizi nereye getiriyor? Öyle bir hale getiriyor ki, sade kum, ileride olanlar ileridedir. Bizi öyle bir hale getiriyor ki bizi zalim kılmıyor. Muktesit hayır ile şerri bir olan da kılmıyor. Sabikun ileride kılıyor. Bu letaiflerle kalbe yakın nuru parlamaya başlayınca alem-i dünya fani ve kıymetsiz görünür. Biz de böyle sohbetler neler. İştirak edeceğiz ama şu dünya işlerimiz bir tamam olsaydı deme adiliğinden kurtulur.
Çünkü kalp marifetullah nurunun pardiyecağı yegane mahaldir ki iman güneşi o borçtan doğar, bütün ilahi sırlar orada gizlidir. Kalpte o hakiki, lahuti güneşin doğmasıyla bu yüksek tecellinin nurlu eserleri insanın bütün azalarında zahir olur. O zaman kulluk vazifelerini derin ve deruni bir zevk ve neşe içinde seve seve ifa eder. Velhamdülillahi Rabbil alemin El Fatiha.
