İslam'ın temel esası, zaten esas temel demek, esası şu beş husustur. Allah'ımızın Celle Celalühu birliği ve Efendimizin risaletine sallallahu teala aleyhi ve sellem şehadet etmek. Namaz kılmak. Bir sıralayalım, ondan sonra namaz hakkında birkaç husus ifade edelim. Namaz kılmak, zekat vermek, savmu Ramazan, Ramazan-ı Şerif'te oruç tutmak. Hac yapmaya, şartlarını haiz olan kimsenin de hac ferizasını yerine getirmesidir. Burada igamus sala deyince çok önemli bir husustur. Namaz hakkında namaz hakkında Bakıyoruz değil. Essalatu ala erbain şuabin namazda dört tane husus var. Bir Hudul galibi fil mihrap, bir kere biz beden olarak, vücut olarak mihrapta duruyoruz, bu ne demek? İspatı vücud etmek demek. Ya Rabbi, ben senin huzuruna geldim demektir. Burada HUDURUL KALBİ fil MEHRAB, galibi diyor.
HUDURUL KALUL KALBİ fil MEHRAB, artık huzur gönlün büyük bir ilahi alışverişe geçmesi demektir Cenabı Hak'la. Ve şuhudüdul abli indel melikil ve hav, her türlü ikramını, ihsanını yapan her şeyin sahibi, Cenabı hakk'ın huzurunda yaptığımız saatte aklımız başımızda olarak yapmak. Biz namaza durduk ama kimin huzurunda durduğumuzu tefekkür ederek. Ve huşuul kalbi bila irtiyabin. Üçüncü olarak kalbimizde Cenabı hakk'ın azamet-i ilahiyesini düşünerek bunu da hiçbir zaman kaybetmemek. Katiyen endişeye kapılmadan endişeye kapılmadan Rabbimizin huzurunda olduğumuzu bilmek ve ona karşı derin bir saygının gönülde uyanmasıdır. Ve hudu'l erkani bile iltihabin Gönülde bu Rabbi Zülcelal'imize saygı hali uyanınca, bu aynen şöyle bir bardağa baktığımız zaman içindeki sudur, gönlümüzdeki o Azameti ilahiyenin vücudumuza da tesir etmesi. Nedir vücudumuza tesir etmesi?
Vücudumuzun azaları da Cenabı hakk'ın emrine mümgat olması, teslim olması. Bunların tarifi yok, bunlar yaşanacak bir husus her şeyde o ilahi güzelliği gösterebilmektir. Es-salah, namaz nedir? Es-salatü'l-lena, Namaz aynı zamanda bir Miraç hadisesidir. Malum Miraç. Miraç'ta bir üç hususu görüyoruz. Bir- Minelle Harami ile El Mescidi'l Aksa Efendimiz Miraç hadisesini sallallahu teala aleyhi ve sellem gerçekleştirirken Mescid-i Haram'dan, yani Kabe-i Muazzama'dan, Kudsi Şerife kadar Burat'la yolculuk yaptılar. Kudsi Şerif'ten Sidre-i münteha Kainatın son bulduğu nokta, orada da vasıta Miraç, miraç, merdiven anlamlardır. Öyle oldu ki Rabbi Zülcelalimize erişmesi refref, bu refrefin tarifi yok, aslında ne Burak'ı tarif edebiliriz tam manasıyla ne Miracı ne de refrefi, hele refref. Hellekes salatun a kıyamun ve rupun sümme sücudun. Şimdi burada düşünelim biz namaz kılabiliyor muyuz?
Hep namaz kılan kimse olarak görüyorum, zahiren hiç halimizi bilemem. Bu namazda biz kıyamda durduğumuzda Mescid-i Haram'dan Kudsu Şerife kadar o Burak'la yapılan yolculuğu ruhen, kalben ve sırra yapabiliyor muyuz? Buradaki yolculuk sırf adımlarımızı atmak değil, ruhun adımları kalbin adımları sırrın adımlarıdır. Halin değişmesi bir makamdan diğer bir makama geçiştir. Rüku ise rüku Mescidi Aksa'dan Sidre-i Münteha'ya kadar yolculuk giy, o yolculukta Aleyhisselatu Vesselam Efendimizin gördükleri tarife sığmaz, peygamberleri de karşılaşıyor ve birçok ahvali şahit oluyor. Buyuruyor ki Rükuumuz bu zevki tadacak. Çünkü Essalatü Miracü'l mümin namaz müminin miracıdır, buyrulduğuna göre miraçta bu üç vasıta var, bunu gerçekleştirebiliyor musunuz diyor bize İmamı Kuşeyri Rahmetullah Ali Hazretleri. Süme's-Sücud secde hali ise secde et ve yaklaş.