Kalbi selim. Ali Ramazan Dinç Hoca Efendi'nin dilinden gönül sohbetleri. Yunus Emre'nin de ifade buyurduğu gibi şeriat, tarikat, marife, hakikat. Şeriat, tarikat yoldur varana hakikat marifet andan içer. Şeriatın de, tarikatın de, marifetin de, hakikatin de ibadet, ahlak, muamelat bunların hepsini içerisine alan müstesna bir yoldur. İtikat, inanç esasları. İbadet malum, inandığımız esasları yaşamak. Ahlak, yaptığımız ibadetlerle ahlakımızın güzelleşmesi ve muamelat, ticari husus, zirai meseleler, nikah ahdi vesaire, aile hukuku, insanlar arası beşeri münasebetler bunların hepsidir. Dikkat buyurulursa bir ibadette nedir, önümüzde oruç ayı var. Biz ondan ele alalım. Oruç ayında itikat var mı? Var. Yani orucun farziyetine iman edeceğiz. İbadet var mı? Zaten tutuyorsun sen onu Allah'ımız nasip ederse sabahtan akşama kadar yeme içme ve cinsi münasebetten uzaklaşarak.
Bunun ahlaki yönü ne olacak? Ahlaki yönü de bütün azalarımızı kötülüklerden dört şekli var. Bir kalbi yönü var. İki havli yönü var. Üç fiili yönü var. Dört imsaki yönü var. Kalbi nedir? Mesela Allah korkusu. Bunu siz zahirde göremezsiniz. Bu batında olur, kalpte olur. Mesela haşyet, azamet-i ilahiden titreme. Bu gönülde olur. Niyet, mesela buraya geliyoruz niyetimiz nedir? Buradan bir manevi haz, manevi nasip elde etmek, halimizin şerife, Kurtulması için bir içinde bir sızı var, bir aşk var. Bir muhabbet var bu işten olur. Mesela buğz, ehli küfre buğz ediyorsun. Bu kalbi amellerdendir. Kavli ne? Kavli olan da Kuran okuyorsun vaktiyle alakalı. Selatü selam dille alakalı. Bir de fiili olan ameller vardır. Fiili bedenle. Ben namazda ayakta durmuyor muyum? Bedenim ayakta durmuyor, rükua da iniyor secdeye de varıyor.
Mesela cihat ediyorsunuz, cihat da bizzat bedeninizle ehli küfre karşı saf bağlıyorsunuz, Bir araya geliyorsunuz. Bunun gibi. Bir de imsaki olan ameller vardır. İmsaki tutmak. Mesela yalandan kendini tutuyorsun. Gıybet etmekten tutuyorsun. Allah korusun başkasının namusuna bakmaktan tutuyorsun bunun gibi Misakı olan ameller. Demek ki bütün ibadette ne var şu saydığımız hususlar var. Önümüzde Ramazan-ı Şerif olduğu için nedir başta biz oruç ibadetine iman ediyoruz. İbadeti nedir? Oruç tutuyoruz. Ahlaki yönü nedir? Ahlaki yönü oruç bizi bütün kötülüklerden alıkoyuyor. Bu işte. Bütün ibadette mevcut olan husustur. Biraz daha açacak olursak nedir? Müslüman ve Müslüman kadına, erkek ve kadını her birimize farzdır. İlim, ibadet ve taatlerimizi yaparken farzını, vacibini, sünnetini, müstahabını bunu bileceğiz, bu farz.
Bunun bir de ibadet yönü var ne yapacağız, ilmi öğreneceğiz biz, İlmi öğreneceğiz, ilmin farziyetine bir inanacağız. Çünkü bilenlerle bilmeyenler bir olur mu, buyuruluyor. Bir bileceğiz biz. Neyi bileceğiz? Allah'ımızın, Allah'ımızın varlığını ispat edeceğiz, bileceğiz bunu. İnan dedikleri esasların hepsine inanacağız. Bunu bileceğiz biz. Nasıl inanmamızı emretmişse o şekilde inanacağız. Biz inanacağız. Ondan sonra ne yapacağız? Tahlil edeceğiz. Mesela biz Kuran-ı Kerim okumaya ne var? Bir imanımız var. Bize vahyolunan Allah'ın kitabını okuyacağız. İlim bize nedir farzdır. İbadet öğreneceğiz. Mesela oruç saatinde, bundan misal verdiğimiz için bunu diğerine kıyas ederiz. Orucun farzı nedir? Sünnetleri nedir? Orucu ne bozar? Oruca muhalif olan hareketler nelerdir? Bunları bir bir bir talim deriz. Aynı zamanda biz ilimle de bunu ifade edecek olursak ilmin farziyetine inanıyoruz öğrenmenin.