İlmin Fazileti. Allah Teala Adem aleyhisselama esmanın tamamını öğretti. Meleklerin Hazreti Adem'i ve zürriyetini yaratmadaki hikmetin nedir diye sormaları üzerine, Vacib Teala Hazretleri sizin bilmediğinizi ben bilirim buyurmuştur ve Adem'in yaratılışındaki hikmet ilimle mümtaz olmasıyla meleklerden efdal olduğunu beyan buyurdu. Hazreti Adem'in kalbine ilham suretiyle Esma'yı talim buyurdu. Bu ayet-i celile ilmin cümle faziletlerden efdal olduğuna delalet eder. Çünkü ilimden ziyade bir şeref olmuş olsaydı vacip Teala ve Takaddes Hazretleri Adem Aleyhisselam'ın faziletini onunla ispat ederdi. Halbuki Hak Teala faziletini ilimle ispat etmiştir. Şu halde ilimden ziyade bir fazilet ve meziyet olmadığını bu ayetle beyan buyurmuştur. İlmin faziletine dair müteaddit ayet-i kerimeler ve hadis-i şerifler vardır.
Tefsir şerhinde Amir-i Cüheni radıyallahu anh'ın rivayet ettiği bir hadis-i şerifte Kıyamet gününde talibi ilmin mürekkebiyle şehidin kanı huzur-u ilahiye gelir. İlim talebesinin mürekkebi şehit olan kimsenin kanı üzerine tafdil olunur, buyrulmuştur. Allah Teala dilediği kimseye hikmet verir ve bir kimseye ki hikmet verilmiştir. Muhakkaktır ki o kimseye çok hayır verilmiştir ve bunları düşünmez ve hissement olmaz. Ancak ehli lub akil ve irfan sahipleri teşekkür eder, mütenassıh olurlar, nasihatten faydalanırlar. Bu ayet-i celile müminler için ilim tahsiline sa'y ü gayret etmeye ve insan için ilimden ziyade hiçbir fazilet olmadığına delalet eder. Yirmi sekiz Biz onu kendi endimizden bir ilimle talim ettik ki o ilim kitap veya bir üstazdan taallum vasıtasıyla değil, belki bizim ona bildirdiğimiz bazı esrardan bazısının ledünniyatını bildirmekten ibarettir.
Habibim sen, Ya Rab ilmimi ziyade et ve Kuran'ın nefis malumadını ihsan et, ziyade ilim talebinden geri durma demektir. Bu ayet-i celilede insan için ilim öğrenmeye sayeylemesi ve Cenab-ı Hak'tan daimi ilminin ziyade olmasını talep etmesi bir vazife-i vecibe olduğuna vazıhan delalet eder. Cenabı Hak habibine ilimde ziyade talebini emir buyurmuştur. Fakat başka hiçbir şey için ziyade talebini emir buyurmamıştır. Abdullah bin Mesud hazretlerinin bu ayeti okudukta, Ya Rabbi ilmimizi artır, imanı yakın ihsan buyur diye dua ettiği rivayet olunur. Ya Ekramarrusül biz senin için gözünü açıp boşaltmadık mı? Yani biz inzal ettiğimiz ayetleri kabule layık, kalbi nebevini genişletmedik mi? Elbette genişlettik. Ve bir manaya göre biz senin kalbini suret-i kat'iyyede şerh ettik demektir.
Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem ins ve cinne rasul olunca onlara tebligat ve mübahhasat ile meşgul olmak için birçok ilim ve hikmeti cami olan ayeti kerimeler ve meziyyat-ı Kuraniyeye kesb-i ittila için Cenab-ı Hak Azze ve Celle Hazretleri sadrı nübüvveti açmış, manen şerh etmiş ulum-i Rabbanisini ihsan buyurmuştur. Sizin cinsinizden size Resul göndermekle nimeti itmam ettiğim gibi o Resul-i muazzam sizin üzerinize vahdaniyetimize delalet eden ayetlerimizi okur ve sizi günahlarınızdan temizler ve size kitabı o kitabın şamil olduğu hikmeti öğretir ve sizin bilmediğiniz şeyleri size öğretir.
