Abd kul el-ibade ibadet kul abedallah. Allah'a celle celalühü. Bunun Türkçe anlamını nasıl veririz bilmiyorum. Kulluk yapan diyebiliriz. Abedallah. Hadalahu. Allahu Zülcelal'e karşı çok mütevazi aczini ifade ederek azalarıyla tam teslim. Ve etdel ferail. Farz olan farz olan taatleri yerine getirendir. Artık farz olan deyince anlaşılıyor. Üzerimize ne farz kılınmışsa onu biliriz. Kulluk üzerimize Cenabı hakk'ın yüklemiş olduğu görev ve vazifeleri Cenabı Hakk'a yaklaşmak için namaz gibi ve diğer taatlerimizi yerine getirmektir. Ubudiyet kulluk Kuran azimüşşan'da geçtiği üzere semavat ve arzda ne varsa hepsi Rabbi zülcelal'imize kul olarak gelecektir. Meryem suresi doksan üçüncü ayeti celile. Dağda, taşta, semavatta, arzda, sema ve arz arasında ne varsa her şey Cenabı Hakk'a kul olarak gelecektir. İbadet nedir?
Eşşek sehil bin Abdullah ettüsterih katdesallahu sırra bazen isimlerin de vermeye gayret ederiz izni ilahi ile. Bu mübarek cümleyi kullanan şehir bin Abdullah ettüsteri Hazretleri. El ibada, ibadet nedir? Ziynetü'l arifin. Ariflerin süsüdür. Cenabı Hakkı tanımaya adım atan, onu tanıyan kimselerin en büyük neşesi, huzuru odur. Kulluktur. Ela ibade, ibadet nedir? Hiye. Tazimullahi azra ve celal. Allahu zülcelal'e büyük bir saygıdır. Saygıdır. Sevgidir. Muhabbettir. Onu Ululamaktır. Ve temciduhu ve taatuhu, ona taattir ve onun şanını yüceltmektir. Ve ikram ı evliyaihi minel melaike ve enbiya ve eimme. Ümmetlerin, nebilerin, meleklerin, velilerin bir güzelliğidir. Kelimeleri kullanmak gayet zor. Çünkü Cenabı Hakk'a olan ifadelerde çok saygı ifade edilmesi gerekir. Çok saygı gösterilmesi gerekir. Çünkü tam manasıyla karşılığı bulunamıyor dilimizde. Vel amel. Nedir amel?
Yapmış olduğumuz kulluk. Ve takvallahi ve Cel. Dinimizin yapmamızı gerektirdiği hususları yerine getirmektir ve Cenabı hakk'ın, Azze ve Celil ilahi korkusunu taşımaktır. Ibadet nedir? Ye. Muvafakatül emr. Efendimizin de Sallallahu teala aleyhi ve sellem cenabı hakk'ın başta. Zaten efendimize itaat Allah'ımızın emridir. Allah'ımızın Celle Celalü ve habibinin emirlerine uygun bir davranıştır Veiye istiğrakut taati fime talibat, tahkikul gayb. İbadet ve taatin kendi içerisinde onun esrarına bürünüp yapmış olduğumuz saatte azami gayret göstermektir. İşte bu kadar yapabiliyoruz demenin ötesinde elimizden geldiği kadar çaba göstermek. Bunu Abdülkadir Geylani, sırra hazretleri adet kabilinden diyor. Yapmayın. Geçmişlerimiz de böyle yapardı. Etrafımızda da böyle diyerek yapmayın. Emri ilahiye uygun olarak yapın. Efendimize uygun olarak yapın Sallallahu Aleyhi ve Sellem.
Sadatı kirama uygun bir şekilde yapın. Zaten saatin nasıl yapması yapılması gerektiğini ifade buyuruyorlar. İmamı Buşeyr'i Rahmetullah Ali Hazretleri. Bir kere gönül olarak hem imanımızda sadece dilim ikrarıyla inandık ifadesiyle değil, kalbin de iştiraki ne, bir de ibadet ve taatle gönlün o ibadet ve taatin artık neşesiyle mi diyelim? Nasıl söyleyelim? Tadıyla lezzetiyle haz duymaktır. Mettefridi bilgast. Niyeti sadece Mevla olmalı. Velhuduru bin Nefs. Şahıs olarak da çok mütevazi. Tamamen teslim. Gönlüyle de teslim. Beyniyle de teslim. Bütün azalarıyla da teslim. Vel İslamu lilhuk, hükmü ilahiyeye tam manasıyla bağlı. Yalnız burada anladığımız şu. Umbarek Allah'ın dostlarından sarıldığınız zaman tam sarılın buyuruyor. Mesela bizim dünyevi işlerimiz de olur. Ne yaparız? O dünyevi işlerimizde hiçbir eksik bırakmayız. Hepsini tam olarak yerine getirmeye çalışırız.