Ses kayıtları yükleniyor…
Mihmandar ses arşivi
Eğitimde Menkıbe ve İnanç Terbiyesi kaydında Sayın dinleyicilerimiz sizleri Allah'ın selamıyla selamlıyoruz. Müellifimiz muhterem Ali Ramazan Dinç Efendi'nin aranan kimlik kitabından bölümler paylaşmaya devam ediyoruz. Bugünkü konu başlığımız Eğitimde Menkıbe. Eğitimini Rabbimizden alan Cenabı Kibriya sallallahu aleyhi ve sellem beni Rabbim terbiye etti ve terbiyemi güzel kıldı…
Konu başlıklarındaki zaman bağlantıları kaydı ilgili saniyeden başlatır.
Sayın dinleyicilerimiz sizleri Allah'ın selamıyla selamlıyoruz. Müellifimiz muhterem Ali Ramazan Dinç Efendi'nin aranan kimlik kitabından bölümler paylaşmaya devam ediyoruz. Bugünkü konu başlığımız Eğitimde Menkıbe. Eğitimini Rabbimizden alan Cenabı Kibriya sallallahu aleyhi ve sellem beni Rabbim terbiye etti ve terbiyemi güzel kıldı buyurur. Vahyin bitimiyle Rabbani ilham ve terbiye ile arifanı ilahi devrine ışık tutmuştur. Sahih itikatla beyinler durulmuş, kalpler süzülmüş, hayata asrı saadet neşesi verilmiştir. Sünneti Seniyye ile sevgili peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellemin hayata geliş sırrı nakşolunmuştur. Bütün dinlerden üstün kılmak üzere peygamberini hidayet ve hak din ile gönderen O'dur. Şahit olarak Allah yeter. Hayata hükmedecek inanç sistemi olan hak din hakim olsun diye göndermiştir Cenabı Hak habibini.
Hilafet görevini üstlenen mümin kul da yaratılış gayesine uygun ortamı hazırlamak için gayret gösterir. Gaye ve maksadından hiç şaşmaz çünkü Mevla kuluna bir hedef seçmiştir. Mutlak otorite ve egemenlik anlamına gelen din tamamen ve yalnızca Allah'ın iradesine uygun bir hale gelinceye kadar onlarla savaşın. Yaratan yarattıklarını bilmez mi? O kullarına karşı çok lütufkar ve kullarının her şeyinden haberdar olandır. Yaşamımız için en güzel ortamı hazırlamıştır. Hayatta karşılaşacağımız bütün sorunları misal ve menkıbelerle sunmuştur yüce Rabbimiz. Sure-i Yusuf aleyhisselam kısa olarak Türkçede aslı olmayan bir olayın sözlü veya yazılı olarak anlatımı değil, haberleri ilahi kelam olan gerçeklerdir. Kuran kıssalarının amacı sevgili peygamberimize sallallahu aleyhi ve sellem inanmayan nasipsiz müşrikleri uyarmak ve müminlerin yaşadıkları sıkıntılara karşı dayanma güçlerini artırmaktır.
Gönüllere metanet ve sürur vermektir. Ey peygamber, bak geçmiş peygamberlerin başından geçen olaylar arasından senin yüreğini pekiştirecek olan her şeyi sana anlatıyoruz. Böylece bu kıssalar çerçevesinde sana hakikat bilgisi ulaşırken müminlere de bir öğüt ve bir uyarı gelmiş bulunuyor. Kıssalar insanları hak yola kılavuzlamak, aynı zamanda öğüt ve eğitimidir. Resulüm, sen Rabbinin yoluna hikmet ve güzel öğütle çağır ve onlarla en güzel şekilde mücadele et. Rabbin kendi yolundan sapanları en iyi bilendir ve o hidayete erenleri de çok iyi bilir. Kuran-ı Kerim nasihat ve hikmettir zaten. Kıssaların çoğunluğu ahlaki konulardır. Kıssalar menkıbeler mukaddes kitabımızın indiriliş gayesiyle örtüşür. Kuran-ı Kerim'de peygamberlerin aleyhimüsselam kıssaları çok geniş bir yer tutar.
İbrahim Aleyhisselam'ın menkıbesi, doğruyla yanlışı, aydınlıkla karanlığı, hakla batılı ayırma, vahyin ölçüsü içerisinde aklın değerini ifade ile bilimde çığır açmıştır. Nemrut'un ilahlığını yerle bir etmiş, Nemrut o tokal bir sivrisineğe yenik düşmüştür. İlmi hakikatleri ne güzel bildirmiştir Kuran-ı Kerim'in mucizevi beyanıyla. Allah kendisine mülk, hükümdarlık ve zenginlik verdiği için şımararak Rabbi hakkında İbrahim'le tartışmaya gireni Nemrut'u görmedin mi? İşte o zaman İbrahim, Rabbim hayat veren ve öldürendir, demişti. O da, hayat veren ve öldüren benim, demişti. İbrahim, Allah güneşi doğudan getirmektedir. Haydi sen de onu batıdan getir, dedi. Bunun üzerine kafir apışıp kaldı. Allah zalim kimseleri hidayete erdirmez. Müşriklerin akılsızlıklarını da yuh size diye yüzlerine haykırır.
İbrahim, Madem öyle, dedi, ne diye Allah'ı bırakıp da size hiçbir fayda veya zarar vermeyecek kadar aciz olan bu şeylere tapıyorsunuz? Güya aklı başında adamlarsınız. Utanın şu halinizden. Size de Allah'ı bırakıp taptığınız şeylere de yazıklar olsun. Hala aklınızı kullanmayacak mısınız? Musa Aleyhisselam'ın levhalarında geçen hakikatler hukuk nizamını ortaya koy. Allah Teala ile insanlar arasındaki ilişkileri ve insanlar arası münasebetleri düzenler. Biz bu levhalara Allah'ın rıza ve gazap yollarını anlatan Müslümanca yaşamaya dair çeşitli nasihatleri ve insanlığı dünya ve ahirette kurtuluşa iletecek her şeyin açıklanmasını Musa için yazmıştık ve buyurmuştuk ki bunlara sıkıca sarıl, halkına da emret. Bunu en güzel şekilde tutsunlar. Davud Aleyhisselam devri uluslararası ticaretin gerçekleştirildiği devir olmasıyla ekonominin temelleri atılmıştır.
Onun hükümdarlığını güçlendirmiş, kendisine hikmet ve anlaşmazlıkları bitiren konuşma yeteneği vermiştik. İsa aleyhisselamın zamanında ahlaki kurallar ortaya konmuştur. İsa aleyhisselamın ahlaki kurallarından sadece bir misal. İnsanı kirleten insanın içinden çıkandır. Çünkü kötü düşünceler ahlaksızlık, hırsızlık, cinayet, zina, açgözlülük, kötülük, hile, sefahat, kıskançlık, iftira, kibir ve akılsızlık içten insanın yüreğinden kaynaklanır. Bu kötülüklerin hepsi içten kaynaklanır ve insanı kirletir. İbrahim Aleyhisselam'la ilmin, Musa Aleyhisselam'la hukukun, Davut Aleyhisselam'la ekonominin, İsa Aleyhisselam'la da ahlaki esasların temelleri oluşturulmuştur. Bütün bunların asıl kaynağı sevgili Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem Hatemül Enbiya Muhammed Mustafa'ya sallallahu aleyhi ve sellem indirilen Kur'an-ı Kerim'dedir. Temsili anlatım tercih edilir kısa ve menkıbelerde.
Eğitim ve öğretimde en geçerli yoldur menkıbe. Örnek şahsiyetleri ifade etme bakımından menkıbelere çok ihtiyaç duyulur. Öğrenciler üzerindeki etkisini artırmada derslerin menkıbelerden yararlanılması gerekmektedir. İnsanlara dini, İslami, ahlaki değerleri, ecdadına saygı, milletine sevgi gibi birtakım değerleri kazandırmada menkıbenin yeri büyüktür. Öğretim materyali olarak menkıbe çok etkilidir. Ne kadar bilimsel olarak dersler verilse bile menkıbe derslerin kavranmasında faydalıdır. Kuran-ı Kerim'de misal ve menkıbeler önemlidir. İbrahim, Rabbim, ölüleri nasıl diriltiyorsun, bana göster deyince Rabbi, yoksa inanmıyor musun, demişti. O, hayır, inanıyorum fakat kalbim tam kanaat getirsin, diye cevabını verdi. Rabbi, kuşlardan dört tane al, onları kendine alıştır.
Sonra parçalayıp her bir tepeye onlardan bir parça bırak, sonra onları çağır, koşarak sana gelecekler ve şunu bil ki Allah hep galiptir ve hikmet sahibidir. Hadis-i şeriflerde de misaller ve menkıbeler çok yer tutar. Ebu Musa el-Eş'ari radıyallahu anh'dan rivayet edildiğine göre Nebi sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur. Kuran okuyan mümin turunçgiller gibidir. Kokusu hoş, tadı güzeldir. Kuran okumayan mümin hurma gibidir. Kokusu yoktur, tadı güzeldir. Kuran okuyan münafık fesleğen gibidir. Kokusu hoş fakat tadı acıdır. Kuran okumayan münafık Ebu Cehil karpuzu gibidir. Kokusu yoktur ve tadı da acıdır. Hakk'ın dostları da menkıbe ve misalleri çokça zikreder ir şartlarında. Mevlana kurtla kuzuyu misal verirken hayrı, şerri ve sadakati anlatır. Beydaba kelle ve dimme hikayelerinde tilki güvercin leylek misalini verir. Siyaset ve erdemliliğe işaret eder.
Mehmet Akif küfe şiiriyle sosyal dramları anlatır. Verilen misal ve anlatılan menkıbelerden alacağımız çok ama pek çok dersler var. Cüneydi Bağdadi Kuddusu Sirruhu murakabemde Allahü Teala'nın beni müşahede ettiğini tefekkürde bana bir kedi yol gösterdi, buyurur. Yolda bir kedi gördüm. Kedinin fare deliğini gözetlerken tüyünü bile hareket ettirmediğini müşahede ettim. Bunun üzerine kalbime şöyle bir nida ses geldi. Benim aşkımı tecelli ve nurumu gözlemede himmet ve gayretini bir kediden daha aşağı tuttun. Bu söz üzerine maksat ve gayesine ermiştir. Bayezidi Bistami Kuddus-u sirruhu bir köpeğin hal diliyle benim suçum ne ki bana köpek derisi, sana ise insanlık hilati giydirdiler, dediğini işitir. Üzerim kirlenip abdestime engel olmasın diye köpekten kendini koruyunca da üzerin pis ise onu yedi bardak su temizler ama senin eteklerini çekişin kibrindense yedi derya bu kiri temizleyemez der.
Bayezid Kudüs-i sirruh, gel seninle arkadaş olalım da bana hatalarımı haber ver, deyince köpek, ya Bayezid, sen halkın makbulüsün. Ben ise merduduyum. Bir meclise varsan seni baş köşeye oturturlar. Beni ise kapı dışarı atarlar. Köpek devamlı der ki sen tevekkül ehli de değilsin. Senin evinde bir küp buğday var. Benimse hiçbir şeyim yok. Allah'a teslim olur. Ne bulursam onu yerim. Bayezıd Kuddus'u sirruhu bu sözler karşısında gözyaşlarıyla şöyle seslenir. Ariflik iddiasında bulunan Bayezıd'e köpekler de yoldaş olmuyor. Menkıbelerle verilmek istenen tevhittir. Kehf suresinde anlatılan Ashab-ı Kehf zalim devlet reisine karşı Allahutaala'nın birliğini haykırdılar korkusuzca ve sarsılmaz bir cesaret ve kararlılıkla yüreklerini perçinlemiştik. Hani onlar zalim yöneticilerin karşısına dikilerek haykırmışlardı.
Bizim kendisine boyun eğeceğimiz biricik efendimiz göklerin ve yerin gerçek sahibi, yöneticisi ve Rabbi olan Allah'tır. Bu yüzden biz Ondan başka bir ilahın egemenliğini asla tanımayacak, zulüm sistemini ayakta tutmak için uydurduğunuz o sahte ilahlarınıza hiçbir zaman yalvarıp yakarmayacağız. Aksi halde Rabbimizin asla razı olmayacağı saçma bir söz söylemiş oluruz. Bütün peygamberlerde tevhit mücadelesi var. Nuh Aleyhisselam'ın tevhide, Hak Teala'ya ve resullerine itaate daveti bütün resullere tercümandır. Şöyle ki yalnızca Allah'a kulluk edin. Ona yürekten saygıyla bağlanın ve onun buyruklarını size ileten bir elçi olarak bana itaat edin. Sevgili Peygamberimize sallallahu aleyhi ve sellem müşrikler putlarımıza batıl deme de sana en güzel kadını nikah edelim, en verimli araziyi tapullayalım, başımıza şah edelim dediklerinde sevgili Peygamberimiz şu tarihi sözü söyledi.
Ey amca, Allah'a yemin ederim ki Güneş'i sağ elime, Ay'ı da sol elime verseler yine de bu davadan vazgeçmem. Ya Allah bu dine hakim kılar ya da ben bu yolda yok olur giderim. Yediden yetmişe herkese menkıbelerle inanç esaslarını, ibadet ve ahlak kurallarını anlayacakları dille vermelidir. Bal yiyene süt, süt içene de bal verilmez. Sevgili peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem biz peygamberler topluluğu daima insanların seviyelerine inmek ve onların anlayabilecekleri şekilde konuşmakla emrolunduk. Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem dünyalık arzularla ecel arasındaki bağı geometrik bir şekilde anlatır. Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem dört köşeli bir şekil çizdi. Şeklin ortasına da dışarı çıkan bir çizgi çizdi. Sonra da şeklin kenarından ortadaki çizgiye doğru küçük çizgiler çizdi ve şöyle buyurdu. İşte şu insan şu da onu kuşatan ya da kuşatmış olan ecelidir.
Dört köşeli şekilden kareden dışarı çıkan çizgi de onun emelidir. Şu küçük çizgiler de onun başına gelebilecek olan sıkıntılardır. İnsan bu sıkıntılardan birinden kurtulsa başına diğeri gelir. Ötekisi onu ıskalarsa beriki ona diş geçirir. Bu hadis-i şerifle bu bölümü de noktalıyor müellifimiz muhterem Ali Ramazan Dinç Efendi. Bir başka bölümde birlikte olmak ümidiyle sizleri Allah'a ısmarlıyoruz.
Kaynak: Genel
