Ses kayıtları yükleniyor…
Mihmandar ses arşivi
Edep ve İbadet Manevi Korunma ve Güzel Ahlak kaydında Edeple ne elde ediliyor? Edebin faydaları nelerdir? Bir kere dinimizin hepsi edeptir. Din, itikat. İtikad inanç demek. İman esasları, ibadet, ahlak, muamelat. İtikad iman esasları. İbadet imanımızın gereği yapmakla yükümlü olduğumuz vazifelerimiz. Mesela Allah için sevmek, Allah için buğz etmek, iyilikle emretmek, kötülüklerden…
Konu başlıklarındaki zaman bağlantıları kaydı ilgili saniyeden başlatır.
Edeple ne elde ediliyor? Edebin faydaları nelerdir? Bir kere dinimizin hepsi edeptir. Din, itikat. İtikad inanç demek. İman esasları, ibadet, ahlak, muamelat. İtikad iman esasları. İbadet imanımızın gereği yapmakla yükümlü olduğumuz vazifelerimiz. Mesela Allah için sevmek, Allah için buğz etmek, iyilikle emretmek, kötülüklerden kaçındırmak, Allah'ın yolunda cihad etmek. Ahlak, yüz elli kadar güzel ahlak ifade buyrulur kitaplarda. Muamelat hem evine, hem şahsi hem aile hem cemiyet hem ticaret hem hususta. Muamelelerimiz. Bunların hepsi edeptir. Artık bunun faydaları anlatmakla bitmez. Bir kere Bizi hataya götürecek, bizi kötülüğe götürecek, bizi mahvedecek olan hallerden kurtulmak suretiyle kişinin Allah'ın yolunda devamı dile safiyete, huzura girmesidir. Birinci olarak faidesini bütün kötülüklerden kişinin arınarak, temizlenerek Allah'ın yoluna devam etmesidir.
Nefsin arzularından temizlemek, şeytanın aldatmasına kapılmamak, dünyanın muhabbetine, insan şeytanlarına uymamak. Edeb insanı ne yapar? Safileştirir, temizler, kötülüklerinden arındırır. Küfürden arındırır, şirkten arındırır, nifaktan arındırır, büyük günahtan, küçük günahtan masiva Allah'tan gayrı düşüncelerden arındırır. Sonra güzel ahlak ile övülen vasıflarla kişiyi süsler. Mesela cömertlik sıfatıyla süsler. Tevazu, alçak gönüllülük sıfatı hamidesi ile onu süsler ve bunun dışında tevazu dedik kibirden uzaklaştırır. Kibir şirke yakın bir günahtır. Devamlı övülmek ister. Devamlı sena edilmek ister. Bunlardan kurtulmak. Edep nedir? Edep, bir kere insanı hatadan, bütün kötülüklerden muhafaza eder Ve doğru olan, güzel olan, öğülen bütün vasıfları üzerinde toplar. Eder. Kişinin hiç vazgeçemeyeceği huylar olur. Mesela bir huyu var ki hep gözü başka yerlerde dolaşır.
Anlayın artık ilerisini söyleyemem. Hem kutbu cihanımızın huzuru hem de şu mescidin edebi ona müsaade etmez. Zaten büyüklerimiz velayete aday olan insanlara da nefisten konuşmaz. Hep ruhun kemalinden konuşur. Onlar öyle bir güzelliğe erişirler ki sözlerini tutmak suretiyle bir kere halis bir niyetle girerler. Rabbimi bulacağım diye girerler. Böyle giren insana bak gözü şehvetle bakıyor, hasetle bakıyor, eli başka yollarda, ayağı Allah korusun isyan mahalllerinde bunu hiç konuşmazlar. Çünkü onlarda olmaz bu. O zaman ne yapacağız biz? O zaman kendimize bir çeki düzen vereceğiz. Kişi bir iş yerine alınırken ne yapılıyor? Bir özellik isteniyor. Şu şartlara uyarsa kabul ederim diyor. Kolayına da kabul etmiyor. Siz bir müessesenin başına geçeceksiniz, bir güzellik istiyor. Artık İhsan mektebinin öğrencisinin nasıl olması gerektiğini düşünelim.
Bir üniversite öğrencisi, eğer bildirilen o puanı yakalamazsa, katiyen kabul etmiyor. Bir kere diyor bizim koyduğumuz derecelendirme budur. Bu dereceye girmesi gerekir diyor. Bu puanı elde edecek. Bir kere bu ihsan mektebi dediğimiz Allah'ımızı görür gibi ibadet etme mektebi, Sıdddik Azam nani efendimizin üstat olduğu bu mektepte bir özellik ararlar. Özellik veliliğe, velayete, takvaya, mukarrebun kul olmaya aday insan demektir. Hatadan insanları muhafaza eder, edepli olduğu zaman yanlışlık yapamaz. Rabbımızı da tanımak suretiyle. Hep faydalı olan işleri arar. Okur Kuran'ı, Azimüşşan'ı, onunla ameli arar. Okur yüz binlerce Hadis-i Şerif'i onunla ameli arar. Okur evliyaullahın menkıbelerini onunla süslenmek, onunla hedeflenmek ister. Artık ahlakını güzelleştirir edep. Onun vazgeçemeyeceği bazı adetleri var. O adetlerden kurtulur. O adetler düzgün bir adet değil.
Yaşantı çok bozuk ama edep yolunu seçtiği için edep de İslam'ın hepsi olduğuna göre, hepimiz de Müslümanız. O zaman kendi şirkin, düzgün olmayan adetlerinden kurtuluyor. İlahi bir yolla, ilahi bir esasa teslim olmak suretiyle şu yeryüzünde hallerini düzeltir ve kendisine ne gerekli ise o güzel huyları temin eder. Allah'ımıza karşı edepte, Allah'ımıza karşı saygıda, Kişinin kalbinde Allah korkusu yer etmeye başlar. Allah korkusu yer eder gönlünde. Onun için Allah korkusu kalbinde yer ederse nasıl ki memba temiz olursa, memba, temiz olursa kaynak, temiz olursa su hiç şüphesiz park olarak devam edecektir.
Eğer menba olan aklımızı bozmuşsak, kalbimizi bozmuşsak insanın cesedinin küllisi kalptir diye buyrulan, o sani olursa bütün vücut sani olur, o bozulursa bütün vücut bozulur, hal ve ahval değişir, kötülüklere gider, Allah korusun, bundan dolayı eğer haka, gönül, hal, davranış düzgün olacak olursa onlar hep hayırlar zuhur eder. Kimle konuşsa, kiminle görürse, kimse kimle komşu olsa, kiminle akraba olsa, kimse kim ile buluşsa ve bilse hep onlar hayır zuhur eder. Ondan kötülük zuhur etmez. Çünkü kalbini takva ile süslemiş. Suresi'nde de Cenabı Hak buna işaret buyuruyor. Takva için kalplerini Cenabı Hak onların sınıyor, temizleniyor. Edep. Allah'ımıza karşı olan saygı da onun korkusunun gönlümüze yerleşmesi. Bu nasıl olacak? Bu nasıl olacağı yok artık. Bunun nasıl olacağı Kuran inmedi mi? İndi. Rasulullah da mübarek sözlerini söyledi.
Bir ulema-i kiramın üç yüzün üzerinde o günün şartları içerisinde eseri de yayınlandı. Evliyaullah da konuşacağını konuştu. Bundan sonra tutunmak gerekir, yapışmak gerekir. Allah'ımız iki yolu gösterdi. Hak ve batıl. Yok. Hak ve batıl yolu gösterdi, artık bize itaat düşer. Bunun vakti ve zamanı yok. Çünkü bizim fıtratımıza işlenen Ben sizin Rabbiniz değil miyim deyince, Cal'u Bela dedik. Evet Rabbimizsın dedik, iş bitti. Bundan sonra bundan sonra bize ait. Yürüme bize ait. Hak yolu seçme, batıl yolu seçme Allah korusun insana ait. Bitti artık her şey bitti. Sadece bizim aklımızı çalıştırmamız kaldı. Yedi yüze yakın Ayet-i Celile akilla alakalıdır. Allah'ımıza karşı edep, takva esasını elde etmek, Resulullah'a karşı edepimizle de ilahi emirlere itaat, teslimiyet, emir ve nehiy ne ise onlara azami dikkat etmektir. Edev, İlahi yolun bütün esaslarına son derece dikkat etmek, riayet etmektir.
Tefsircilerimizin, ulema-i kiramın bu husustaki mübarek sözleri. Hazretleri buyurdu Estaimmünlah Bu ayet I celile üzerine bir yorum yapıyor. Bu koruyunuz Canınızı koruyunuz, nefsinizi koruyunuz, kendinizi muhafaza ediniz. Ve sadece kendinize kalmayın, etrafınızı da gözetiniz. Hem kendinize hem de etrafınıza Allah'tan korkmayı tavsiye edin. İlahi edeplerle edeplenin. Diye bir eser, muazzam bir eser orada Cenabı hakk'ın bize tavsiyeleri. Sonra tavsiyede olduğu için, vasiyetler olduğu için, sonra bütün peygamberlerin, Ashab-ı Kiram'ı, ulemamızın bütün sözlerinde o kadar çok geçiyor ki Allahu Zülcelal'in emirlerine uyun, nehinden kaçın, size takvayı tavsiye ederiz buyuruyorlar. Ve suiiler Hasanü'l Basri, Hasanü'l Basri Efendimize soruldu Rahmetullahali. En fail edeb, edebin, efendim, en fail edeb, edebin en üstün olanından soruldu. Bir de tarif etti, edebin en üstün olan nedir dikkat edelim.
O kadar güzel buyurdu ki efendimizin sallallahu aleyhi ve sellem artığı olan sütü de içmek suretiyle duayı Muhammediyeye de mazhar oldu, içtiği ilim olsun buyurdu. Bu sebeple sözleri de çok müstesna. Buyurdu ki edebin en üstün olanı dini meselelerde inceliklere vakıf. Bu nasıl olacak? Benim ne mektebim var, ne bir okulum var, ne bir talilim var. Evet şahsi olarak talimlerimiz mutlak olacak Kuran-ı Azimüşşan'dı. Bunu artık demeye ihtiyaç duymuyorum. Her şey ortada belli artık bitmiş. Bu kafamızı çalıştırmaya bağlı, idrake bağlı, anlayışa bağlı. Geçmiş artık bitmiş. Şimdi dindeki anlayış aldığımız evrad ve ezkarda rabıta-i şerifeye iyi dikkat edersek, murakebelere güzel dikkat edersek, biz bunları hiç bilmiyoruz ki. Tabi kafayı çalıştırmakla, ilahi aleme gönlümüzü döndürmekle olacak iştir. Tabii ayak takımlarıyla bulunmak bunları bize göstermez. Oturduğumuz mecliste kahkahalar atmak.
Bir an sükut, ondan sonra bir iki söz söyleyecek, bir daha kahkaha. Bunlar olmaz bunlar. Yürümez bunun bunu. Son derece riayet eden insanlarda dini meselelerde inceliği Cenabı Hak onun gönlüne verir. Zaten asıl kazanılan nokta, şu konuştuklarımızın hepsini unutalım ama şunu unutmayalım. Eğer puan alacaksak, Cenabı hakk'ın katında kıymeti haiz olacaksak edeptir. En ince noktalara riayettir. Mesela namaz kılarken, başınızın örtülü olmasıdır. Safha dururken, biz sanki mahşer safında gibi durmaktır. Kimin katında olduğumuzu bilmektir. Taharette en ince noktalara kadar su ile temizlendiği gibi sabunla da temizlenmek, daha sonra kuru bezlerle, temiz bezlerle temizlenmek, bunlar edeptir. Alt buyurun, yatak içerisinde örtülü olmak edeptir. Ayakları uzatmamak edeptir. Kalkarken mahşer sabahına kalkıyor gibi uyanmak edeptir. Yatarken kabirde yatıyor gibi yatmak edeptir.
Bir büyüyü gördüğümüz zaman saygıyla durmak edeptir. Bir küçüğe İslami edepleri öğretmek, saygılı olmak, sevgili olmak, şefkat ve merhamet edeptir. Bitmez ve tükenmez. Siz bunu mütalaa edersiniz. Hasan-ı Basri Sultanımız buyurdular ki dinde çok ince bir anlayış. Bu olmaz, okumakla olmaz. Bu gönlün arınması ile alakalıdır. Kalp arınırsa olur bu. Gönül arınırsa okumaya da ihtiyaç duymazu bizzat gönlüne malum eder. Bunu Efendimiz buyuruyor sallallahu aleyhi ve sellem. Eğer Allah'ımız bir kimseye hayır murad ederse o kimseyi kendisine girşatçı eder diye buyuruyor. Gösterir Cenabı Hak ona, yanlışlığı ifade eder. Yemek de gösterir ona. O yemeğin helal ve haram olduğunu gösterir Cenabı Hak ona.
Sami Ramazanoğlu, kalpte Sallallahü Sırrı üstadımızda olduğu gibi, diğer Allah'ın sevgili kullarında olduğu gibi, o helal taamı yerken dahi içinden artık evrad ve ezkarına son derece riayetkar ve teslimiyetinde güçlü ise o kimsenin içinden ses geliyor, artık yeter der. Konuşmasında da öyle, bakmasında da öyle, her şeyini kendi kendini ıslah edecek gücü ve kuvveti Rabbimiz ihsan buyuruyor. Dünyaya katiyen muhabbet etmez. Artık kendisine faydalı olan ne ise onu alır. Zararlı olandan da kaçma marifetine girişir. Kim Allah'ın edebiyle edeplenirse Onlar Allah'a aşığı olurlar. Allah'ın muhabbet ehli kullarından olurlar. Abdullah bin Mübarek Rahimehullah kim edepten mahrum olursa bu gibi sünnet-i seniyyeyi de yapamaz hale gelir. Sünnet-i seniyyeyi artık hiç aldırış gitmeyecek olursa bilmiyoruz. Sünnet nedir bilmiyoruz. Siz bilirsiniz Allah'ın izniyle.
Okursunuz eserler, Efendimiz'in mübarek davranışlarını bildiren yüzlerce eserler mevcuttur. Kim Sünneti Seniyyeye de dikkatsiz olursa, o gün gelir farzı da yapmaz. Farzda da gevşeklik gösterirse o Allah'ı artık tanımıyor demektir Celle Celalühi. Korusun Mevla'mız. Bize azıcık bir edep diyor evliyaullah. Çok ilimden bize daha faydalıdır. Bu ilmi bir tarafa atmak değil, edebin üstünlüğü gösterir. Çünkü ilmin de edebi var. Mevlana. Birçok insanlar edep hakkında konuşmuşlar, yazmışlar, çizmişlerdir. Biz diyoruz ki edep insanın, nefsinin kendisine vereceği sıkıntılar, nefsinin oyunları, buna heva diyoruz ya nefsin hevası maddeler halinde eserlerle bildirilir. Bunları bilmektir. Acaba nefis nasıl oyun oynar bize?
Mesela kibir sıfatıyla oynar, meznun sıfatla oynar, şehvet sıfatıyla vesaire kötü duygularla yapmadığı iş kalmaz onun ve tecennübü tilker, rurunat ve kendisini helaka götürecek bütün davranışlardan uzaklaşır. Ebu Havz buyuruyor. Adam bakıyorsunuz şok edepli. Böyle sizin gibi edepli. Öyle olan edepli kişi nedendir? İçinde edep var da bunun için. İçinde onun Allah'a karşı edep var. Resulüne karşı edep var. Allah'ın salih kullarına karşı bir edep var. Bu biliyor. Allah ile olan edebimiz Allah'ın emirlerine uymaktır. İtaatte bulunmak tazimdir. Mevla-yı Zülcelal'i ululamaktır. Artık onun sıfatları ile ululamaktır. Onun kemalini her zaman yüksek tutmaktır gönlünde. O zaten yüksektir. Utanma duygusunun belirlem, belirmesidir içimizde. Ve sonra haber vermişler. Edebin namazda en üstün olan nedir? Kişinin Rabbinin huzurunda durduğunu bilmesidir.
Gözünü sağa sola döndürmeden secde mahalline bakmak Yukarıya da kaldırmamaktır demişler. Yine İbnü'l Kayyım Rahmetullah Ali Hazretleri Edep, kişinin saadetinin kurtuluşunun mesut bir hayata erimesinin işaretidir. Eğer edepten mahrum ise bu ise onun şekavetinin, bunun ateş yaranı olduğunun ve mahvının işaretidir. Yine buyurmuşlar. Oldukça mühim. Eğer ibadette edep olursa, bunu nasıl bileceğiz? Tevhid de bile edep vardır okuduğumuz Tevhid de. Dört tane edebi var tevhidin. Birincisi, birincisi ancak ona ibadettir. İkincisi yardımı sadece ondan beklemektir. Üçüncüsü maksat ve gayesinin Mevla olmasıdır. Dördüncüsü bütün hayatında onun emrinin gerçekleşmesidir. Amelde edep o tatil kabulüne işarettir buyurmuşlar. Efendimizin hayatında edep Resulullah hiçbir zaman bir yemeği ayıplamamıştır. Arz-ı buyururse yemişler. Eğer içleri götürmüyorsa, yiyemiyorsa onu yiyememişlerdir.
Hadis-i şeriflerde edep tarif edilirken, Yemek yerken ve içerken sağ elinizle yiyin, sağ elinizle için. Son elle yemek şeytanın adetidir. Bu sadece hatırlama babında oluyor, hatırlatma babında daha iyi mütalaayı verirsiniz. Kuran Azimüşşan'da ayetler Mevlana'mızın buyurduğu gibi Kur'an Azimüşşan'ın her bir ayeti hedeftir buyuruyor. Evradlı eşkarımıza riayet ederiz, kaza namazlarımız varsa takip ederiz, oruçlarımızda eksik varsa onlara dikkat edilir. Günümüzü ibadetle, taatle, huzurla geçirmeye elimizden geldiği kadar riayet ederiz. Bize gerekli olan budur. Bol bol eserleri mütalaa etmek, gaflet içerisine düşmemek ve bize yol gösteren kardeşlerimizin de çok hassas davranması gerekir. Onlar çok iyi bir maluma sahip olacak, iyi bir hedef sahip olacak ki bize örnek olsunlar. Çünkü Halıkımız Furkan suresinde müminleri talip buyururken muttakilere imam olarak buyuruyor, öncü olarak buyuruyor.
Rabbimiz sonucu etmesin.
Kaynak: Genel
