Sağlıklı Beslenme Tiryâki Öksürüğünden Korur
Ferda Ümit Gedik
KOAH (Kronik Obstruktif Akciğer Hastalığı) gibi akciğer hastalıkları, dünyâ çapında ölüm sebepleri arasında 3.sıradadır. Geleneksel tıp neredeyse sâdece sigara içmeme yönünde uyarılar yapmak üzerine yoğunlaşmıştır. Hâlbuki KOAH hastalarının üçte biri hayâtı boyunca hiç sigara içmemiş kişilerdir. Fransız ve Amerikalı bilim insanları farketti ki, sağlıklı bir beslenme akciğerleri öyle kuvvetlendirebilir ki KOAH’ın hiç şansı kalmaz.
KOAH – Sigara İçici Öksürüğü
Kronik obstruktif akciğer hastalığı (KOAH) ifâdesiyle Amfizem ve kronik obstruktif bronşit gibi ağır akciğer hastalıkları kastedilmektedir. Bu hastalıklar kendini müzmin/kronik öksürük, balgam çıkartma ve nefes darlığı ile belli eder. Nefes darlığı başlarda ağır işler esnâsında gözlenirken giderek artar ve hafif işlerde de tıkanma başlar; nihâyetinde de kişi hareket etmez veya edemez hâle gelir.
KOAH Sebepleri
Kronik obstruktif akciğer hastalığının muhtemel sebepleri arasında sigara içmek, sık olarak toz ve kimyâsallara ve hava kirliliğine mâruz kalmak sayılmaktaydı. Fakat çocukluk yaşında geçirilmiş solunum yolu hastalıkları (viral akciğer iltihapları) da ileri yaşlardaki bir KOAH ile bağlantılı bulunmuştur.
Tabii ki sağlıklı bir beslenme kalp-damar hastalıkları riskini ve hattâ kanser riskini azaltabilir. Fakat sağlıklı beslenmenin akciğerler üzerindeki tesiri bugüne kadar hiç ciddî olarak ele alınmamıştır. Bu sebepten dolayı Fransız ve Amerikalı araştırmacılardan oluşan bir ekip beslenme tarzının akciğerler üzerindeki etkisini ortaya çıkardı.
Sağlıklı Beslenme KOAH’tan Korur
Sözkonusu bilim insanları, Amerika’da 1984’ten 2000 yılına kadar iki ayrı sağlık çalışmasında yer almış 120 binden fazla sayıdaki erkek ve kadının verilerini değerlendirdi. Çalışmanın seyri esnâsında 900 katılımcı KOAH’a yakalandı. Katılımcıların beslenme alışkanlıkları daha yakından gözlendiğinde, -hiç sigara kullanmamış hastalarda bile- beslenme ne kadar sağlıksız ise KOAH’a yakalanma riskinin o kadar yüksek olduğu farkedildi.
Aşağıdaki tavsiyelere uygun beslenenlerde KOAH riski bâriz olarak azalabilir:
- Bol sebze yemek
- Beyaz un/tahıl yerine tam tahıl ürünleri tüketmek
- Sağlıksız atıştırmalıklar yerine kuruyemişleri tercih etmek
- Omega-3 yağ asitleri de içeren çoklu doymamış yağlar tüketmek
- Kırmızı et, işlenmiş et ürünleri, işlenmiş tahıllar ve şekerli içecekleri azaltmak
Sağlıklı ve doğru beslenme, akciğer ve solunum yollarını korumakta çok mühimdir. Tabii ki sigaraya da artık son verilmelidir.
Akciğeri Tâmirde Gıdâ Maddeleri
Akciğerleri için iyi bir şey yapmak isteyenler düzenli olarak ve bolca elma ve domates yemelidir. Her iki gıdâ maddesi akciğerin normal yaşlanma sürecini yavaşlatır ve sigarayı bırakanların akciğerlerini çok hızlı şekilde iyileştirebilir. Akciğerlere faydalı olacak daha başka maddeler de vardır, bunun yanında aslâ yenmemesi gereken yiyecekler de vardır.
Lifce Zengin Besinler Akciğerleri Korur
Lifli gıdâların sindirim sistemine iyi geleceğini biliriz çünkü bu sistem direkt gıdâlarla irtibattadır. Fakat akciğerlerin de lifli besinlerden dolayı çok sevinebileceğini bilmeyiz. Lifce zengin beslenen insanlardaki akciğer fonksiyonlarının az lifli gıdâlar tüketenlere göre daha iyi olduğu tesbit edilmiştir.
Beta-Kriptoksantin İçeren Besinler Akciğer Kanseri Riskini Azaltır
Akciğerlere iyi gelen maddeler sâdece lifli besinler de değildir. Kasım 2016’da yapılmış bir çalışmada görüldüğü üzere, beta-kriptoksantin ihtivâ eden maddeler de akciğerler için son derece müsbet etkiye sâhiptir. Bu madde bütün kırmızı ve turuncu sebze ve meyvelerde mevcuttur ve akciğer kanseri riskini düşürür.
Elma, Domates ve Muz Akciğer Tâmirini Destekler
Bunlar ve diğer antioksidanca zengin besinler akciğerlerin sıhhatli tutulmasında faydalıdır, aynı zamanda –Johns Hopkins Üniversitesi Bloomberg Toplum Sağlığı Okulu’ndaki araştırmacıların Aralık 2017’de
European Respiratory Journal isimli dergide açıkladığı gibi– zarar görmüş akciğerleri de iyileştirebilirler.
Ne Kadar Çok Domates Yenirse Akciğer Fonksiyonları O Kadar İyi Olur
Geçmişte sigara içmiş olanlar, sebze ve meyvece zengin beslenerek akciğerlerinin yaşlanma sürecini yavaşlatabilirler. Bilhassa domates, muz ve elmanın yardımı olacağı isbatlanmıştır. Bu gıdâ maddeleri, sigara dumanıyla tahrip olmuş akciğerlerin sigara bırakıldıktan sonra hızlıca iyileşmesine katkıda bulunan husûsî maddeler ihtivâ etmektedir. Fakat hayâtında hiç sigara içmemiş insanların da düzenli olarak bu gıdâları tükettiğinde daha sağlıklı akciğerlere sâhip olduğu gözlenmiştir. Kronik akciğer hastalıkları, kalp hastalıkları, akciğer kanseri veya başka hastalıklarda da bol domates yemek iyi bir fikirdir.
Sâdece Tâze Meyve ve Sebzeler İşe Yarar
Fakat bir elma ve bir domates yemek kâfî değildir. İstenen faydaların sağlanması için günde 2 tâneden fazla domates veya üç porsiyondan fazla tâze meyve yenmelidir (1 porsiyon 80 gr.dır). Domates salçası veya konservesi gibi işlenmiş domates ürünleri ise istenen faydayı sağlamaz. Yalnızca tâze meyve ve sebzeler akciğer sağlığı için iyidir.
Akciğer Hastaları ve Risk Gruplarına Beslenme Tavsiyeleri
Zayıf akciğerleri olan veya kendisinde (KOAH gibi) belli bâzı akciğer hastalıklarının başlama belirtileri gözlenen insanlara hemen mutlakâ beslenme tavsiyeleri yapılmalıdır. Bol tâze meyve ve sebze yenildiğinde, yaşlanma dolayısıyla olan akciğer fonksiyonu kötüleşmesi yavaşlar ve meselâ sigara içmek dolayısıyla oluşmuş akciğer hasarları daha iyi tâmir olur.
Bir akciğer hastalığı olan, geçmişte sigara içmiş veya pasif içici olmuş olan insanlar yiyeceklerini buna göre seçmelidirler. Çünkü akciğerler doğru beslenmeden çok olumlu etkilenir, temizlenip yenilenebilir.
Sağlıklı Akciğerler için 3 Ana Madde
Bunlar Zerdeçal, Zencefil ve Soğan’dır.
Zerdeçal
Zerdeçalın faydalı olamadığı bir sağlık problemi yok gibidir. Zerdeçal iltihap durdurucu, antioksidan, zehirden arındırıcı, sindirim düzenleyici, kan sulandırıcı, kolesterol düşürücü, antiviral, antibakteriyel ve anti-kanser olma özelliklerine sâhiptir. Tüberküloz/verem tedâvisinde bile yardımcı olabilecektir. Bağışıklık sistemi kuvvetlenir ve bakterilerle daha hızlı mücâdele edilebilir.
Zencefil
Zencefil çoğunlukla mide rahatsızlıklarında kullanılır çünkü mide mukozasını korur, mide bulantısıyla mücâdele eder ve mide yaralarını önleyebilir. Ayrıca kuvvetli antioksidan ve iltihap durdurucu etkiye sâhiptir. Akciğerler teneffüs ettiği havadan her gün zararlı maddeler alır. Zencefil serbest radikallere ve iltihaplı süreçlere karşı etkilidir. Zencefilin acılığı ayrıca akciğerdeki balgamın ve zararlı maddelerin atılmasına yardımcı olur. Çünkü bronş kaslarının kasılmasında rolü vardır; bu husûsiyetiyle astım hastalığında da faydalı olacaktır.
Soğan
Soğandaki Quercetin gibi özel bitki maddeleri akciğer sağlığında çok olumlu etkiye sâhiptir. İngilizce
“An onion a day keeps lung cancer away” sözü de günde 1 soğan tüketmenin kişiyi akciğer kanserinden uzak tutacağını ifâde eder.
Kişi günlük beslenmesinde ne kadar çok soğan yiyorsa akciğer kanseri hastası olma ihtimâli o kadar düşer. Günde 20 gr. soğan yemek akciğer kanseri riskini yarıya düşürür.
Nasıl Kullanmalı?
Bu üç maddeyi gün içinde herhangi bir şekilde tüketebilirsiniz, tabii çiğ olarak tüketmeyi tercih etmelisiniz. Zencefil meyve salatalarına veya sebzeli tariflere rendelenip katılabilir. Kaynar suya bir parça zencefil konup oluşan çay da içilebilir. Zerdeçalın içindeki bâzı maddelerin pişirilince biyo-yararlanımı artar. Zerdeçalı bâzen çiğ olarak bâzen de pişmiş formda kullanabilirsiniz.
Kaynaklar:
https://nachrichten.zentrum-der-gesundheit.de/raucherhusten-copd-ursachen-150000013.html
https://nachrichten.zentrum-der-gesundheit.de/lungenfunktion-verbessern-180204017.html
https://www.zentrum-der-gesundheit.de/lungenreinigung-der-drink.html
