Çağımızın Hastalığı Şişmanlık (Obezite) / Fatma Çelebi

Günümüzün en büyük sağlık sorunlarından biri olan şişmanlık gün geçtikçe dünyayı etkisi altına almakta ve birçok hastalığında ana sebebi olmaktadır.

Şişmanlık, yağ dokusundaki artışa bağlı olarak vücut ağırlığının artması olarak bilinmektedir. Yapılan çalışmalar obezitenin hipertansiyon, tip 2 diyabet, kalp damar hastalıkları ve belirli tipteki kanserlere (kolon kanseri, meme kanseri, safra kesesi kanseri) yakalanma risklerini arttırdığını göstermiştir.

Obezitenin oluşumuna yol açan nedenler ise fazla enerji alımı, yetersiz enerji tüketimi, genetik yatkınlık, sedanter yaşam (hareketsiz yaşam), psikolojik stres, sosyoekonomik düzey düşüklüğü gibi nedenlerden oluşmaktadır.

Obezite tedavi edilebilir ve önüne geçilecek bir hastalıktır. Obezite tedavisinde yapılan yaklaşımlar ise diyet düzenlemesi, fiziksel aktivite ve egzersiz, davranış tedavisi, ilaçla tedavi ile bunların kombine şekilde uygulanması ve son çare olarak da cerrahi tedaviyi içine almaktadır. Düşük kalorili diyet, fiziksel aktivitelerin arttırılması ve davranış terapisini içeren kombine bir tedavi, kilo verme ve kilonun korunmasına yönelik en etkin yöntemi oluşturmaktadır. Şimdi bu tedavi yöntemlerini yakından bir tanıyalım.

Diyet Tedavisi

Diyetisyen kontrolünde yapılacak diyetlerdir. Obezite sorunu kalıcı olarak ancak sağlıklı beslenme ilklerine uygun ve kişiye özel hazırlanmış olan zayıflama diyetleri ile sonuçlanabilir. Bireyler kilo vermek için, farklı diyet arayışlarına girseler de genellikle bu girişimler başarısızlıkla neticelenir. Gazetelerde ve dergilerde yer alan yanlış popüler diyetler sadece ilk haftalarda kilo kaybı sağlar. Sonrasında genellikle kişi yeniden kilo alır ve eski kilosuna geçer. Diyetisyen kontrolünde çok yavaş kilo vermek ve diyeti yıllara yaymak en garantili yöntemdir.

Egzersiz ve Fiziksel Aktivite

Egzersiz ve fiziksel aktivite zayıflamada ve uzun dönem kilo kontrolünde çok etkili bir yöntemdir. Ayrıca hareketli bir yaşam tarzı, sağlığı da beraberinde getirmektedir. Ancak egzersiz programına sağlık kontrolünden geçilerek başlanması ve o alanda bir uzman ile çalışılması önem oluşturmaktadır. Ayrıca, ömür boyu sürdürülebilecek bir egzersiz programı, uzun dönemde kilo kontrolünü kolaylaştırır ve tekrar kilo alma riskini azaltmış olur.

Davranış Tedavisi

Davranış tedavisinde amaç, kişilerin yanlış alışkanlıklarını doğru alışkanlıklar ile yer değiştirme ilkesine dayanır.

İlaç Tedavisi

Obezite açısından gerçekten riskli olan bireylerde ağır obezlerde eğer çeşitli nedenlerle diyet tedavisinde başarı sağlanamamışsa doktor kontrolünde kullanılması gereken ilaçlardır. Zayıflama ilaçları kullanan bireylerin tıbbi açıdan takibi çok önemlidir ve bu tür ilaçların yan etkileri olduğu unutulmamalıdır.

Cerrahi Tedavi

Cerrahi tedavi, genel anestezi altında yapılmaktadır. Obezite tedavisinde en son çare olarak değerlendirilmelidir. Birey için bazı riskleri olduğu ve ameliyattan sonra da her şeyin bir anda düzelmeyeceği bilinmelidir. Operasyonlardan sonra, sindirim sisteminin bir bölümünün kapasitesi azaltıldığından dolayı kişinin beslenmesine dikkat etmesi gerekmektedir.

Obezite oluşmadan korunma büyük önem oluşturmaktadır. Bunun için çocukluk çağı döneminde obeziteden korunma, başlamalıdır. Çocuk ve adolesan döneminde oluşan obezite, yetişkinlik dönemi obezitesi için zemin hazırlamaktadır. Bu nedenle aile, okul ve çevre yeterli ve dengeli beslenme ve fiziksel aktivite konularında bilinçlendirilmelidir.

Obeziteden Korunmanın Altın Kuralları

• Günde en az 8-10 bardak su içmeyi unutmayın.
• Her lokmayı defalarca çiğneyerek yutun. Böylece daha kısa sürede doyduğunuzu hissedebilirsiniz.
• Gün içinde ara öğün oluşturarak meyve tüketin. Böylece tatlıya olan eğiliminizi azaltabilirsiniz.
• Hayatınızda düzenli egzersize mutlaka yer ayırın (yürüyüş, bisiklete binmek, yüzmek vb.)
• Kısa mesafelere yürüyerek gitmeyi tercih edin, asansör yerine merdivenle çıkmayı seçin.
• Her öğünde, farklı besin türlerini seçerek besin çeşitliliğini sağlayın.
• Aşırı yağlı, şekerli ve tuzlu besinlerden kaçının.
• Posa (lif) tüketimi arttırılmalıdır.
• Öğün atlamayın, özellikle kahvaltıyı ihmal etmeyin.

Alınan enerji harcanandan fazla olduğu sürece kilo almak kaçınılmazdır. Sizlerde obeziteden korunmak ve önüne geçmek istiyorsanız şimdi harekete geçme zamanı.

Eylül 2022, sayfa no: 13-16