Akıllı telefonlar dikkat dağıtıyor. Sürekli mesajlar veya aramalar geliyor. Çocuklar ise bu ortamda odaklanamayan, hiperaktif hattâ obez olmuş durumda. Artık herkesin elinde olan bu telefonlar tabiî ki yalnızca çocuklar için zararlı değil. Aynı zamanda yetişkinler de akıllı telefonlar yüzünden zarar görüyor. Haziran 2017’de yapılan bir çalışmaya göre, akıllı telefonun mevcûdiyeti -telefon kapalı duruyorken bile- beyin gücünü azaltıyor.

Akıllı Telefon ile Netîce: Daha Düşük Beyin Gücü

Beynimizin gücünü azaltmak ve bozup kötüleştirmek tabiî ki istenebilecek bir şey değildir. Ancak Teksaslı araştırmacıların yakın zamanda tesbît ettiğine göre, akıllı telefonları sık kullanmanın sonucu tam olarak bu.

Bir akıllı telefon sāhibi günde ortalama 85 kez telefonunu kullanıyor ve Alman Telekom’a göre 2012’de halkın % 91’i evden çıkarken telefonunu yanına almayı ihmâl etmedi. Çünkü akıllı telefonlar her an çevrimiçi olabilmemizi sağlıyor.

Bu sâyede çok uzaktaki arkadaşlar bizim hayâtımızda, biz de onların hayâtında yer alabiliyoruz. Zamânın nabzını tutmak artık çok kolay: Hiçbir haberi kaçırmayın, hava durumunu da kontrol edin, bugünkü kalori ihtiyâcınızı hesaplayın, giyecek birşeyler satın alın, kendinize arkadaşlar bulun hattâ bir ev kedisi edinin. Çevrimdışılık imkânsız hâle geldi!

On yıl önce hiç kimse bu sürekli çevrimiçi durumu hayâl bile edemezdi, bugün ise birçok insan için bu sâdece vazgeçilemez hâle gelmiş değil. 2015 yılında yapılan bir araştırmada görüldü ki, akıllı telefon kullanıcılarının %46’sı (kendi ifâdelerine göre) artık akıllı telefon ve internet olmadan yaşayamıyorlar.

Akıllı Telefon Kullanımıyla Sıklıkla Oluşuyor: İskelet ve Kas Sistemi Rahatsızlıkları

Akıllı telefonlar ilk bakışta çok pratik görünüyor. Çünkü hayâtı düzenlemeye ve zamandan tasarruf etmeye çok yardımcı oluyorlar. Fakat artık eskiden olduğundan daha az zamânımız var. Çünkü kazanılmış görünen vakit hemen başka uygulamalarla dolduruluyor ve varsayılan avantaj kullanılamamış oluyor.

Üstelik akıllı telefonun yoğun olarak kullanımı sağlık açısından bâriz dezavantajlar barındırıyor. Meselâ 21 Haziran 2017 târihli Muscle & Nerve (Kas ve Sinir) adlı dergi; sık yapılan silme hareketlerinin, başparmağın aşırı kullanılmasının ve bileğin tipik bükülmesinin Karpal Tünel Sendromunu tetikleyebileceğini bildirdi. Cep telefonu boynu denilen hâl de çok yaygın.

Telefonunu daha sık kullananların, daha az kullananlara nisbetle çok daha fazla iskelet-kas rahatsızlıkları yaşaması şaşırtıcı değildir. Ärzteblatt isimli tıp dergisinin 23 Haziran 2017’de bildirdiğine göre, daha önceki bir çalışmada incelenen sık kullanıcıların yarısından fazlası bu tür sorunlardan şikâyet ederken (451 öğrenciden 245'i), sık olarak kullanmayanlar arasında 49 öğrenciden yalnızca 6'sı rahatsızlık bildirdi.

Fakat tek sorun bu değil. Çünkü akıllı telefonlar beynin performansını da düşürüyor.

Akıllı Telefon Konsantre Olma Yeteneğini Etkiler

Austin Teksas Üniversitesi McCombs İşletme Okulu'ndan Profesör Adrian Ward, yaklaşık 800 akıllı telefon kullanıcısıyla çeşitli deneyler yaptı. Bu çalışma, insanların akıllı telefonları yakındayken -telefon tamâmen kapalı veya sessizde olsa bile- görevleri nasıl ve ne kadar tamamlayabileceklerini belirleyen ilk çalışma.

Bir deneyde katılımcılardan bilgisayarda çeşitli test serilerini tamamlamaları istendi. Testleri iyi sonuçlarla bitirebilmek için tam konsantrasyon gerekiyordu.

Amaç katılımcıların hâlihazırda mevcut olan bilişsel yeteneklerini, yāni beynin belirli bir zamanda verileri hatırlama ve işleme becerisini ölçmekti.

Test başlamadan önce katılımcılar farklı gruplara ayrıldı. İlk gruptakiler akıllı telefonunu masa üzerine ekran aşağı bakacak şekilde yerleştirdi. Diğer bir gruptakiler telefonunu cebine koydu ve üçüncü gruptakiler telefonunu başka bir odaya bıraktı. Bütün katılımcılar telefonlarının sesini kapattı.

Akıllı Telefon Başka Bir Odadayken Daha Yüksek Beyin Gücü

Araştırmacılar, akıllı telefonlarını başka bir odaya koyan katılımcıların, test görevlerinde diğer katılımcılardan belirgin olarak daha iyi performans gösterdiğini gözlemledi. Fark, özellikle akıllı telefonlarını masanın üzerinde tutan katılımcılarla karşılaştırıldığında daha fazlaydı.

Bu sonuçlar, akıllı telefonun yalnızca varlığının mevcut bilişsel kapasiteyi azalttığını ve tüm dikkatlerini ellerindeki işe verdiklerini düşünen insanlarda bile bilişsel işlevi bozduğunu gösteriyor.

Akıllı Telefon Yakında İse Beyin Gücü Azalıyor

Profesör Ward; “Akıllı telefon sāhibinin ne kadar yakınında duruyorsa o kişinin bilişsel yeteneği o kadar zayıflıyor.” diye açıklıyor. “Bilinçli zihniniz telefonunuzu düşünmüyor, ancak telefonunuzu düşünmemeye uğraşmanız bile sınırlı bilişsel kaynaklarınızın bir kısmını tüketiyor ve bir tür beyin gücü düşüşü oluşturuyor.”

Başka bir deneyde, araştırmacılar katılımcıların akıllı telefon bağımlılığını incelediler. Gün boyunca bir akıllı telefona ihtiyaç duyma hissinin bilişsel performansı nasıl etkilediğini öğrenmek istediler.

Bu deneyde yer alanlar ilk deneydeki gruplarla aynı testlere tâbî tutuldular. Deneklerin bir kısmı akıllı telefonunu masanın üzerine (bu sefer ekranı yukarı bakacak şekilde) yerleştirdi, diğer bir kısmı cebine koydu. Üçüncü grup ise telefonları başka bir odaya bıraktı. Katılımcıların bāzılarından telefonlarını kapatmaları istendi.

Akıllı Telefon Bağımlılığı: En Kötü Beyin Performansı

Akıllı telefonlarına en çok bağımlı olan katılımcıların, görevleri en kötü şekilde gerçekleştirdikleri görüldü. Ancak akıllı telefonun bu kötü etkisi telefon masada veya ceplerindeyken ortaya çıktı.

Ward ve arkadaşları ayrıca, bir kişinin akıllı telefonunu açık mı yoksa kapalı mı tuttuğunun veya telefonun masanın üzerinde ekranı görünür mü yoksa yüzü aşağı dönük mü durduğunun önemli olmadığını da buldular. Akıllı telefonun görüş alanı içinde veya kolayca erişilebilecek bir yerde olması, bir kişinin konsantre olma ve görevleri tamamlama becerilerini azaltmak için yeterliydi. Çünkü beyninin bir kısmı sürekli olarak akıllı telefona dikkat etmeme düşüncesiyle meşgûldü.

Ward; “Yāni mesele telefona gelen mesajlarla oyalanarak dikkat dağılmasından ibâret değil.” diyor. “Akıllı telefonun sâdece varlığı bile beynin performansını kısmak için yeterli.”

Kaynak:

https://www.zentrum-der-gesundheit.de/news/gesundheit/allgemein-gesundheit/smartphone-gehirn /Carina Rehberg

Nisan 2022, sayfa no: 62-63-64