9. Yûsuf Hemedânî (kuddise sirruh)

Doğumu: Hemedân – İran, H. 441 / M. 1048

Vefâtı: Herat – İran, H. 534 / M. 1141

Şemâili

Bedeni zayıf, boyu küçük, yüzü buğday renginde idi. Sakalında tek tük beyaz vardı. Zühd ve takvâsı İmâm-ı Âzam gibi idi. Teveccüh ettiğinde mükevvenâtı feyz-i İlâhî ile doldururdu.

***

Künyesi, Ebû Yakub b. Eyyub Hemedânî’dir. Onsekiz yaşında iken İran’ın Hemedân şehrinden Bağdat’a gelir. Mevlâna Ebû İshak Hazretlerinden fıkıh, hadis ve tefsir ilimlerini öğrenir. İmâm-ı Âzam Ebû Hanîfe mezhebine, Ebû Ali Fârmedî Hazretlerinin tarîkına girer.

Bağdat, İsfahan, Irak, Horasan, Semerkand ve Buhâra’da bulunan zamanının şeyhlerinin, pîrlerinin sohbetlerine devam eder. Özellikle Gavs-ı Âzam Abdülkâdir Geylânî Hazretlerinin sohbetlerinde bulunur, muhabbetlerinden büyük istifade eder, feyizler alır. Kendi de vaaz ve nasîhate başlayarak feyizler saçar. Bağdat’tan İran’ın İsfahan şehrine gelir. Bu arada ilmini, irşâdını ilerletir. Tekrar Ebû Ali Farmedî Hazretlerinin hizmetinde bulunur. Seyr ü sülûkünü tamamlayıp velîlerin en büyüklerinden olur.

Meşâyihin hikmetli kelâmlarını sohbetlerinde zikrederdi. Himmeti kuvvetli idi. Biiznillah rûhâniyetle rüyâda bile irşadda bulunurdu. Bazen Herat, bazen Merv’de ikâmet ederdi. Vaaz ve nasîhate devam eder, nerede bulunursa orasını feyze gark eylerdi.

Bir gün sâdık bir mürîdinin murâdına cevab için onun bulunduğu şehir dışındaki yere giderek müşkülünü halleder ve:
– Bundan sonra böyle müşkülün olursa sen gel! der. Mürid;
– Böyle anlarda dağların, kırların her taşı biiznillah Yûsuf Hemedânî oluyor. Efendime artık zâhiren zahmet vermem, der.

Şeyh bu sadâkata, teslimiyete ve râbıtaya hayran kalır:
– Candan sâdık mürid, şeyhini bazen ayağına getirir, bazen onun ayağına gider ve daha çok rûhen onu yanında bilir ve bulur, der. Yûsuf Hemedânî, “Aşk bizim yolumuzdur.” buyurur.

***

Yûsuf Hemedânî Hazretlerinden istifâde ve feyz alarak yetişenlerden beş büyük zât beş büyük tarîkatın üstazları, pîrleri olmuşlardır. Bunlar:

Hâce Ubeydullah Berkî, Hâce Hasan Endâkî, Hâce Ahmed Yesevî, Hâce Abdülhâlık Gucdevânî, Şeyh Hakîm Senâyî hazarâtıdır.

Silsilede emâneti Ebû Ali Fârmedî Hazretlerinden almıştır. “Tarîkat çarkının mihveri” diye anılır.