```html

İnsan ve Zaman Algısı

İnsanın tahayyülünde her dönem, yaşanılanlardan ötürü kıyâmete en yakın devirdir. Din olgusundaki her hasar insanın ictimâî hayâtına nüfûz eder. Zâhirde aynaya insan akseder fakat aynada siyâset hâsıl olur.

Din ve Hakikat İlişkisi

Din, insanı hakîkate rapteden şeydir. Her din iki unsur ihtivâ eder:

Doktrin: Mutlak hakîkati nisbî olandan ayırır.
Metot: Varlığın amacına ve ma’nâsına uygun biçimde Allâh’ın irâdesine göre yaşamaya kapı açar.

Bu durumun insan hayâtında fiiliyâta dökülmüş hâli ise "ahlâk" kavramı ile karşılanır.

Ahlâk ve Tasavvuf

Ahlâk, güzel huy ve davranışların insanda meleke hâline gelmesidir. Nübüvvetin esâsı da "ahlâk-ı hasene" temeline dayalı bir sistem inşâ etmektir.

Dîni; kalbî tecrübe ve hassâsiyetlerle yaşama sanatı olarak tanımlanan tasavvufun konusu ise tahalluk ve tahakkuktur.

Terk Kavramı ve Mevlânâ

Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin hikmetlerinde "terk" kavramı öne çıkar. Tasavvufî ma’nâda dört terk şekli vardır:

Terk-i dünyâ
Terk-i ukbâ
Terk-i hestî
Terk-i terk

"Hest tâc-i ârifân ender cihân ez çıhâr terk / Terk-i dünyâ, terk-i ukbâ, terk-i hestî, terk-i terk."

Zengibar Vilâyeti: Bir Metafor

Zengibar vilâyeti, zâhirden bâtına geçişin sembolüdür. Tıpkı dünyânın gezegenlerden biri olması gibi, içinde çeşitli karakterleri barındırır:

Zenci: Nefse âşık, kara yüzlü
Türk ve Rûm: Işık melekleri gibi güzeller

Bu hikâye, ehl-i dünyâ ile ehl-i ukbânın çatışmasını temsil eder.

Hakikat Nidâsı

"Andolsun kıyâmet gününe ve andolsun kendini kınayıp duran nefse." (Kıyâme, 75/1-2)

"Şüphe yok ki eşlerinizin ve evlâdınızın ba’zısı düşmandır size." (Teğabun, 64/14)

Sonuç

Nihâyetinde hepimiz "Rahmân ve Rahîm olan Allâh’ın adıyla!" diyerek bu hakikat yolculuğuna devam etmeliyiz.

```