Birçok insan dünyâda kendi konumunun diğer insanlardan farklı olduğunu zannediyor. Oysa genç-yaşlı, zengin-yoksul, güçlü-güçsüz her insan, sınırlarını kavrayamadığımız kâinattaki milyarlarca gezegenden birinde tanımlanamayacak kadar küçük bir yerde yaşıyor. Kendisini büyük ve güçlü zannederek büyüklenen insan, gerçekte bir toz tanesi kadar yer kaplamıyor.

Hayatta hiçbir şey başıboş bırakılmamış. Kâinatın her santimetrekaresinde büyük gücünü tecellî ettiren Rabbimiz, insanı da başıboş bırakmamış, dünyâya belli amaçlarla göndermiş.

Allah insanları yaratma amacını Kur’ân’da: “O, amel (davranış ve eylem) bakımından hanginizin daha iyi (ve güzel) olacağını denemek için ölümü ve hayâtı yarattı. O, üstün ve güçlü olandır, çok bağışlayandır.” (Mülk, 2.) âyetiyle haber veriyor.

Dünyâ insanların eğitim mekânı. İnsan, Allâh'ın koyduğu sınırları gözettiği, buyruklarını yerine getirdiği ve hâta yapmaktan sakındığı oranda olgunlaşıyor. Yaşadıklarına sabretmeyi, Kur'ân ahlâkından tâviz vermemeyi, her durumda Allâh'a yönelmeyi, Allâh'ı gereği gibi takdîr etmeyi, O'na karşı sevgi ve haşyet dolu korkuyu öğreniyor, O’nun yarattığı nîmetlere şükrü artıyor. Allâh'a katıksız bir îmanla îmân edip hâlisâne teslîm oluyor. Bu insan, Allah Katında beğenilen üstün ahlâk özelliklerine sâhip takva sâhibi bir mü'mindir artık. Böylece muhteşem barınma yurdu olan cennete girmeye lâyık duruma geliyor.

Kısacası, imtihanın amacı bizim eğitilmemiz. Allah bizi zâten biliyor, bizi bize tanıtıyor. Kişiliğimizi, nasıl ahlâkta bir insan olduğumuzu gösteriyor. Atâullah İskenderî’nin sözlerindeki gibi, “Allâh'ın imtihanı bizi bilmek için değil, bizi bize bildirmek içindir.”

Göz açıp kapama kadar kısacık bir süre imtihan süresi. Bu kadar kısa sürede ne var ki dünyâya bu kadar bağlanacak? Belli ki bir fırsat, imtihan olunacak kadar bir zaman verilmiş burada. Akleden insan gerçekten bağlanamaz.

Elbette sıkıntılar olacak, zorluklar olacak. Aksinde nasıl imtihan olacağız? Neye sabredeceğiz? Neye tevekkül edeceğiz? Zorluklar olmazsa nerede irâde kullanacağız? Bu dünyâda -imtihan ortamının sırrı gereği- başımıza gelen olaylarla denenip imtihandaki başarımıza göre sonsuz hayâtımızda cezâ ya da ödüle kavuşacağız. Hayat imtihan üzerine kurulmuş. Ölümle imtihan sona erecek ama hiç birimiz imtihanımızın ne zaman son bulacağını bilemiyoruz. Hayâtımızın sırrı “süresi belirlenmiş bir yazı” olan ölümde gizli.

Bu sebeple uzun yaşama hesapları yapmaktan ziyâde, Allâh'ın huzûrunda yapayalnız vereceği hesâbı düşünerek yaşamalı insan. Sonsuz hayat için bir hazırlık yapmamak, bir fırsat olarak verilen zamânı boşa geçirmek ne büyük kayıp…

Bu gerçeğin dünyâdaki hiçbir şeyle kıyaslanmayacak kadar önemli olduğu iyi anlaşılmalı. Karşısına çıkabilecek olaylar için önceden hazırlık yapan insanın, çok daha fazla hazırlığı ölüm ve âhiret yaşamı için yapması en akıllıca davranış olur. Yüce Allah, sonsuz âhiret hayâtına hazırlık konusunda Kur'ân'da uyarıyor bizi:

“Ey îmân edenler, Allah'tan korkun. Herkes yarın için neyi takdîm ettiğine baksın. Allah'tan korkun. Hiç şüphesiz Allah, yaptıklarınızdan haberdardır. Kendileri Allâh'ı unutmuş, böylece O da onlara kendi nefislerini unutturmuş olanlar gibi olmayın. İşte onlar, fâsık olanların ta kendileridir.” (Haşr, 18-19)

Ancak, “Ömür onlara (hiç bitmeyecekmiş gibi) uzun” (Enbiyâ, 44.) gelen kimi insanlar dünyâdan çok uzun süre ayrılmayacaklarını düşünüyorlar. Ölümü hatırlarına dahi getirmiyor, nankörlük ediyor ve Rabbine itâat etmekten kaçınıyor.

Tüm amacı dünyâyı yaşamaya yönelik olunca, insan kendisine iyi bir hayat sağlamak, her ânını kendince en iyi şekilde değerlendirmek için çalışıyor. Dünyâya olan bu bağlılığa Kur'ân: “Gerçek şu ki bunlar, çarçabuk geçmekte olan (dünyây)ı seviyorlar. Önlerinde bulunan ağır bir günü bırakıyorlar.” (İnsan, 27.) ifâdesiyle dikkat çekiyor.

İşte o ‘ağır gün’de, ölümün ve hayâtın imtihan için yaratıldığının sırrını kavrayan insanlar, gerçekten gaflette olan inkârcılardan ayrılıyorlar.

Ocak 2023, sayfa no: 6-7-8-9